167 - و ( در اين موقع ) پيروان مىگويند كاش بار ديگر ما به دنيا بر مىگشتيم تا از اين پيشوايان گمراه بيزارى جوييم آن چنان كه آنها ( امروز ) از ما بيزارى جستند ( آرى ) اين چنين خداوند اعمال آنها را به صورت حسرتزايى به آنها نشان مىدهد و هرگز از آتش ( دوزخ ) خارج نخواهند شد .
تفسير : بيزارى پيشوايان كفر از پيروان خود !
در آيات قبل سخن از دلائل وجود خدا و اثبات يگانگى او از طريق نظام آفرينش بود ، و در آيات مورد بحث روى سخن متوجه كسانى است كه از اين دلائل روشن و قاطع چشم پوشيده و در راه شرك و بتپرستى و تعدد خدايان گام نهادهاند ، سخن از كسانى است كه در مقابل اين معبودان پوشالى سر تعظيم فرود آورده و به آنها عشق مىورزند ، عشقى كه تنها شايسته خداوند است كه منبع همه كمالات و بخشنده همه نعمتها است .
نخست مىگويد : « بعضى از مردم معبودهايى غير خدا براى خود انتخاب مىكنند » ( * ( وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَتَّخِذُ مِنْ دُونِ اللَّه أَنْداداً ) * ) ( 1 ) .
نه فقط بتها را معبود خود انتخاب كردهاند بلكه « آن چنان به آنها عشق مىورزند كه گويى به خدا عشق مىورزند » ( * ( يُحِبُّونَهُمْ كَحُبِّ اللَّه ) * ) .
« اما كسانى كه ايمان به خدا آوردهاند عشق و علاقه بيشترى به او دارند » ( * ( وَالَّذِينَ آمَنُوا أَشَدُّ حُبًّا لِلَّه ) * ) .
چرا كه آنها مردمى انديشمند و دانا هستند و هرگز ذات پاك او را كه منبع
هامش
( 1 ) « انداد » جمع « ند » به معنى « مثل » است ، ولى به گفته جمعى از اهل لغت به مثلى گفته مىشود كه شباهت جوهرى به چيز ديگر دارد در حالى كه « مثل » مفهوم اعمى دارد . بنا بر اين معنى آيه چنين مىشود كه : مشركان اعتقاد داشتند تنها در جوهر ذات شبيه خدا هستند و به تعبير ديگر صفات الهى - از روى جهل و نادانى - براى آنها قائل بودند .