كان على بن الحسين اذا قرء * ( مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ ) * يكررها حتى يكادان يموت
( 1 ) .
اما كلمه * ( « يَوْمِ الدِّينِ » ) * اين تعبير در تمام مواردى كه در قرآن استعمال شده به معنى قيامت آمده است چنان كه در قرآن در آيه 17 و 18 و 19 سوره انفطار با صراحت به اين معنى اشاره شده است ( اين تعبير متجاوز از ده بار در قرآن مجيد به همين معنى آمده ) .
و اينكه چرا آن روز ، روز دين معرفى شده ؟ به خاطر اين است كه آن روز روز جزا است و « دين » در لغت به معنى « جزا » مىباشد ، و روشنترين برنامه اى كه در قيامت اجرا مىشود همين برنامه جزا و كيفر و پاداش است ، در آن روز پرده از روى كارها كنار مىرود ، و اعمال همه دقيقا مورد محاسبه قرار مىگيرد و هر كس جزاى اعمال خويش را اعم از خوب و بد مىبيند .
در حديثى از امام صادق ع مىخوانيم كه فرمود : * ( يَوْمِ الدِّينِ ) * ، روز حساب است ( 2 ) .
اما طبق اين روايت « دين » به معنى « حساب » است ، شايد اين تعبير از قبيل ذكر علت و اراده معلول باشد ، زيرا هميشه حساب مقدمه اى براى جزا است .
بعضى از مفسران نيز عقيده دارند كه علت نامگذارى رستاخيز به * ( « يَوْمِ الدِّينِ » ) * اين است كه در آن روز هر كسى در برابر دين و آئين خود جزا مىبيند .
ولى معنى اول ( حساب و جزا ) صحيحتر به نظر مىرسد .
هامش
( 1 ) تفسير نور الثقلين جلد اول صفحه 19 .
( 2 ) مجمع البيان ذيل آيه مورد بحث .