در نخستين آيه مورد بحث سخن از صبر و پايدارى به ميان مىآورد ، كه بدون آن ، مفاهيم گذشته هرگز تحقق نخواهد يافت .
نخست ميگويد : « اى كسانى كه ايمان آوردهايد از صبر و نماز كمك بگيريد » ( * ( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَالصَّلاةِ ) * ) .
و با اين دو نيرو ( استقامت و توجه به خدا ) به جنگ مشكلات و حوادث سخت برويد كه پيروزى از آن شما است « زيرا خداوند با صابران است » ( * ( إِنَّ اللَّه مَعَ الصَّابِرِينَ ) * ) .
به عكس آنچه بعضى تصور مىكنند ، « صبر » هرگز به معنى تحمل بدبختيها و تن دادن ذلت و تسليم در برابر عوامل شكست نيست ، بلكه صبر و شكيبايى به معنى پايدارى و استقامت در برابر هر مشكل و هر حادثه است .
لذا بسيارى از علماى اخلاق براى « صبر » سه شاخه ذكر كردهاند :
صبر بر اطاعت ( مقاومت در برابر مشكلاتى كه در راه طاعت وجود دارد ) .
صبر بر معصيت ( ايستادگى در برابر انگيزههاى گناه و شهوات سركش و طغيانگر ) .
و صبر بر مصيبت ( پايدارى در برابر حوادث ناگوار و عدم خود باختگى و شكست روحى و ترك جزع و فزع ) .
كمتر موضوعى را در قرآن مىتوان يافت كه مانند « صبر » تكرار و مورد تاكيد قرار گرفته باشد ، در قرآن مجيد در حدود هفتاد مورد از « صبر » ، سخن به ميان آمده كه بيش از ده مورد از آن به شخص پيامبر ص اختصاص دارد .
تاريخ مردان بزرگ گواهى مىدهد كه يكى از عوامل مهم يا مهمترين عامل پيروزى آنان استقامت و شكيبايى بوده است ، افرادى كه از اين صفت بىبهرهاند در گرفتاريها بسيار زود از پا در مىآيند و مىتوان گفت نقشى را كه اين عامل در پيشرفت افراد و جامعهها ايفا مىكند ، نه فراهم بودن امكانات دارد
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 518
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٥١٨