امام ع فرمود ا فاعبد ما لا ارى آيا خدايى را كه نبينم پرستش كنم « ؟ ! و هنگامى كه او توضيح بيشتر خواست امام اضافه كرد :
« لا تدركه العيون بمشاهدة العيان و لكن تدركه القلوب بحقائق الايمان » « چشمهاى ظاهر هرگز او را مشاهده نكنند ، بلكه قلبها بوسيله نور ايمان او را درك مىنمايند » ( 1 ) .
ولى اين حالت شهود باطنى در قيامت براى همگان پيدا مىشود ، چرا كه آثار عظمت و قدرت خدا در آنجا آن چنان آشكار است كه هر كوردلى هم ايمان قطعى پيدا مىكند .
2 - راه پيروزى بر مشكلات .
براى پيشرفت و پيروزى بر مشكلات دو ركن اساسى لازم است ، يكى پايگاه نيرومند درونى و ديگر تكيه گاه محكم برونى ، در آيات فوق به اين دو ركن اساسى با تعبير « صبر » و « صلوة » اشاره شده است : صبر آن حالت استقامت و شكيبايى و ايستادگى در جبهه مشكلات است ، و نماز پيوندى است با خدا و وسيله ارتباطى است با اين تكيه گاه محكم .
گر چه كلمه « صبر » در روايات فراوانى به روزه تفسير شده است ، ولى مسلما منحصر به روزه نيست ، بلكه ذكر روزه به عنوان يك مصداق بارز و روشن آن است ، زيرا انسان در پرتو اين عبادت بزرگ اراده اى نيرومند و ايمانى استوار پيدا مىكند و حاكميت عقلش بر هوسهايش مسلم مىگردد .
مفسران بزرگ در تفسير اين آيه نقل كردهاند كه رسول گرامى اسلام هر گاه با مشكلى روبرو مىشد كه او را ناراحت مىكرد از نماز و روزه مدد مىگرفت ( 2 ) .
هامش
( 1 ) نهج البلاغه كلام 179 .
( 2 ) مجمع البيان ذيل آيه مورد بحث .