هر لحظه رسد ز منهيى روحانى
صد نكته به گوش جان ترا پنهانى
نى نى غلطم كه در ميان غير تو نيست
خود گويى و خود نيوشى و خود دانى
همچنين وجود حق و هستى مطلق اگر چه به سبب اختلاف مرائى و مظاهر متعدّد و متكثّر مىنمايد ، في حد ذاته بر همان وحدت حقيقى و بساطت اصلى خود است كه ازلا بود و ابدا خواهد بود . لا ينافي ظهوره في الأشياء و تعيّنه و تقيّده بها و بأحكامها من حيث هي وحدته و إطلاقه عن القيود ، و لا غناه بذاته عن جميع ما وصف بالوجود . بل هو سبحانه الجامع بين ما تماثل من الحقائق و تخالف من وجه ، فيأتلف و بين ما تنافر و تباين ، فيختلف ، بتجلَّيه الوجودي . ظهرت الخفيات ، و تنزّل من الغيب الى الشهادة البركات . إذا شاء ، ظهر في كل صورة و إن لم يشاء ، لا ينضاف إليه صورة .
مثال ديگر آن كه واحد در مراتب اعداد - از اثنين إلى ما لا نهاية له - ظهورى دارد كه در هر يك خاصيتى و فايده اى مىدهد كه در آن ديگر نيست . [ 148 ] و حقيقت هر يك مغاير حقيقت ديگريست . و همه تفصيل مرتبهء واحد مىكنند - يعنى مبيّن آناند كه واحد است كه در اين مراتب به تكرار ظهور كرده است - زيرا كه اثنين دو واحد است ، و ثلاثة سه واحد ، و همچنين جميع اعداد ، كه آن در هيأتى وحدانى مجتمع گشته است ، و از آن اثنان و ثلاثة و غيرهما من الأعداد حاصل شده « 1 » . پس مادّهء اعداد واحد متكرّر است ، و صورت اعداد هم واحد . پس همهء اعداد به واحد موجوداند ، و واحد بر
شرح
[ 148 ] . پيدا كردن واحد به تكرار خويش اعداد را مثالى است مر پيدا كردن حق خلق را به ظهور خويش در صور كونيه . و تفصيل عدد مراتب واحد را مثالى است مر اظهار اعيان احكام اسماء و صفات را . و ارتباط ميان واحد و عدد - كه او موجد اين ، و اين مفصّل مرتبهء آن است - مثالى است مر ارتباط ميان حق و خلق را . و آن كه گويى ، « واحد نصف اثنين است و ثلث ثلاثة و ربع اربعه » ، مثالى است مر نسب لازمه را ، كه « صفات حق » خوانند . منه .
هامش
« 1 » شده : شد HSA