ز ان كه تو علت ندارى در ميان
آن فراغت هست نور ديدگان
وان دو عالِم را غرضشان كور كرد
علمشان را علت اندر گور كرد
جهل را بىعلتى عالِم كند
علم را علت كژ و ظالم كند
( 1 )
هامش
( 1 ) . مثنوى ، دفتر دوم ، ص 121 از 17 تا 21 . توضيح اين كه مولوى در ابيات فوق علم مقرون به غرض ورزى را مورد اهانت و تحقير معرفى مىكند ، و ما پافشارى و مقاومت به جهل ( جهل مركب ) را مطرح كردهايم كه انسان دور از واقعيت گمان مىكند در عين واقعيت است . هر دو تباهى آفت مهلك علم و ارتباط با واقعيات است . ولى منظور ما استشهاد به اينست كه جهل اگر بسيط و ابتدايى باشد ، اشتياق درونى به ارتباط با واقعيات آن را بر كنار ساخته و درون را با چراغ علم منور مىسازد .