ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 160

تفسير قرار داده است ، بلكه حكيم متأله مرحوم حاج ملا هادى سبزوارى در مقدمهء حاشيه مثنوى مىگويد : مثنوى تفسير قرآن منظوم است . 3 - استناد فلاسفه و حكما و صاحبنظران علوم انسانى به آيات قرآن مجيد در بارهء ارتباطات چهارگانه ( ارتباط انسان با خويشتن ، ارتباط انسان با خدا ، ارتباط انسان با جهان هستى و ارتباط انسان با همنوع خود ) بدون تقيّد به پيدا كردن نظم و روش علمى و فلسفى متداول در آيات قرآنى مانند تركيب فصل و باب و تنظيم قواعد و مسائل و نتيجه گيرى از آنها ، به عنوان نمونه هنگامى كه صدر المتألهين مىخواهد براى اثبات حركت جوهريه در اشياء دليل نهايى بياورد ، استناد به آيات قرآنى مىكند : يك - * ( وَتَرَى الْجِبالَ تَحْسَبُها جامِدَةً وَهِيَ تَمُرُّ مَرَّ السَّحابِ ) * ( 1 ) ( و كوه‌ها را مىبينى و گمان مىبرى كه آنها جامد و بىحركتند در صورتى كه آنها مانند ابر در حركتند . ) دو - * ( أَ فَعَيِينا بِالْخَلْقِ الأَوَّلِ بَلْ هُمْ فِي ) * ( 2 ) ( بلكه منكران خلقت جديدند كه در اشتباهند ) سه - * ( يَوْمَ تُبَدَّلُ الأَرْضُ غَيْرَ الأَرْضِ ) * ( 3 ) ( روزى كه زمين مبدل مىشود و غير اين زمين اولى مىگردد ) چهار - * ( فَقالَ لَها وَلِلأَرْضِ ائْتِيا طَوْعاً أَوْ كَرْهاً قالَتا أَتَيْنا طائِعِينَ ) * ( 4 ) ( سپس به آسمان و زمين گفت بياييد [ به حركت قانونى خود بيفتيد ] از روى اختيار يا كراهت ) پنج - * ( كُلٌّ أَتَوْه داخِرِينَ ) * ( 5 ) ( همهء آنان در حال تسليم به مشيت خداوندى در روز قيامت به محشر وارد مىشوند . ) آيهء 61 سورهء الواقعه و آيه 16 سورهء فاطر و آيهء 61 سورهء الانعام . ( 6 ) به نظر مىرسد آيهء 29 از سورهء الرحمن * ( يَسْئَلُه مَنْ فِي السَّماواتِ وَالأَرْضِ ) *