ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 194

يزيد بن اسد در ذى خشب متوقف شد تا عثمان كشته شد . سپس معاويه - ( 1 ) بخونخواهى عثمان برخاست و ادعاى خلافت كرد و با على بن ابي طالب ( ع ) كه به اضافهء خلافت الهى ، حكومت رسمى و قطعى جوامع اسلامى با او بود ، بدون كمترين دليل مجوز جز مقام پرستى جنگيد و بشريت را از خدماتى كه على ( ع ) به آن انجام مىداد محروم ساخت . بدان جهت كه تاكنون در بارهء اوصاف ماكياولى معاويه و مبارزهء او با حق و حقيقت سخنان زياد گفته شده است ، ما از تكرار آنها خوددارى مىكنيم ، فقط به گفتهء سيوطى قناعت مىكنيم ، « ابن ابى شيبه از سعيد بن جمهان » نقل مىكند كه به سفينه گفتم : بنى اميه گمان مىكنند كه خلافت در قبيلهء آنان است گفت دروغ مىگويند ، بلكه بنى اميه از سختترين ملوك هستند و اولشان معاويه است . سلفى از عبد اللَّه بن احمد بن حنبل نقل مىكند كه از پدرم ( احمد ) در بارهء على و معاويه پرسيدم پدرم گفت : على دشمنان زيادى داشت ، دشمنانش هر چه جستجو كردند ، بلكه عيبى براى او پيدا كنند ، نتوانستند كمترين عيبى در او ببينند ، لذا مردى را كه با او جنگيد ( معاويه ) تعريف كردند و اين حيله اى بود كه به راه انداختند . « - ( 2 ) گمان نمىكنم كسى بطور دقيق و همه جانبه مكتب اسلام را با آن فلسفه و اخلاق و حقوق الهىاش بداند و از منظور پيامبرش كه بوجود آوردن انسانهاى ملكوتى بود با خبر شود ، سپس به شخصيت و حكومت معاويه و كارهايش مراجعه كند به اين نتيجه نرسد كه معاويه خود مكتب اسلام را دگرگون كرد و