در آن زندگى مىكند . يعنى با توجه به نظم و شكوه جهان هستى ، بداند و معتقد شود كه خداوند حكيم مطلق كه اين جهان با عظمت را آفريده است بيهوده و بىهدف نمىباشد و اين هدف با خور و خواب و خشم و شهوت تنها به دست نمىآيد ، و قطعا فوق ماده و ماديات مىباشد . اكنون اگر بخواهيم سياست را منحصر در نظم دموكراسى بدانيم و معناى دموكراسى ، همچنين تفسير شود كه مردم هرگونه بيانديشند و هر چه بخواهند و به هر وسيله اى براى رسيدن به هر هدفى آزاد باشند ، جز مواردى كه موجبات مزاحمت زندگى ديگر افراد جامعه را فراهم بياورد ، اين همان سياست پيرو است كه بشريت را در همان دوران غارنشينى محبوس مىسازد اگر چه همه كيهان بزرگ را زير پايش بگذارد ، زيرا بشر در تبعيت از سياست پيرو نمىتواند از حيطه خودخواهى گام فراتر بگذارد ، در حالى كه اهداف تكاملى او حتما ريشهء ماوراى طبيعى الهى دارد .
6 . حركتها و تحولات تكاملى تاريخ چه حركتهاى علمى يا دينى يا صنعتى يا سياسى و اخلاقى ، همواره بوسيلهء افراد و اقليتهاى غير قابل توجه [ از نظر كمّى ] به وجود آمده است ، اگر اين روشها و گرديدنها را به عهدهء معلومات و تمايلات اكثريتها مىگذاشتند ، بشر حتّى يك قدم نمىتوانست پيشرفت نمايد . يعنى هرگز ديده نشده است كه اكثريت مردم يك جامعه ابتداء و بطور مستقيم برخيزند . و اكتشافات و اختراعات را به راه بيندازند يا جامعه را از جهل و بدبختى نجات بدهند و عوامل پيشرفت را به وجود بياورند .
7 . جملاتى از طرز تفكرات افلاطون در بارهء دموكراسى مطرح شده است كه مىگويد : « هر اندازه افلاطون در حقيقت اين امر مىانديشد در شگفتى از اين ديوانگى كه دموكراسى ناميده مىشود ، فرو مىرود . آن نظام دموكراسى كه بر شهوات و تمايلات جمهور مردم در انتخاب كارگزاران سياست تكيه مىكند . دليل افلاطون در اين
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 168
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص١٦٨