قرن 15 ميلادى اين مقصد را مورد توجه و بررسى قرار داد ، و بالاخره كشف كرد زاويهء اختلاف دنبالهدارى كه در سال 1472 ميلادى ظاهر شد ، نزديك شش درجه است .
و طبق نقل كتاب حدائق النجوم و غيره « تيخو براهه » دانماركى - متوفاى سال 1601 ميلادى - اولين كسى كه معتقد شد : دنباله دارها عبارت از سياراتى هستند كه در خارج مدار ماه سير مىكند ، ولى فيلسوف مزبور فلك دنبالهدارها را گرد و دايره وار دانسته است . بعد از وى ، شاگردش « كپلر » آلمانى اعلام داشت : دنبالهدارها مثل ماهىهاى كوچك و بزرگ به خط مستقيم در درياى فضا شناورند كه گاهى به واسطهء عظمت جرم و قرب محل ، بعضى از آنها ديده مىشوند و بعضى چون كوچك و دورند ، ديده نمىشوند . بعد از كپلر ، دو حكيم ديگر « درفل » و « نيوتون » ثابت نمودند كه فلك دنبالهدارها مانند ساير سيارات « بيضى » است و از حيث جرم و ماده هم تفاوتى با سيارات ديگر ندارند و فقط فرقى كه دنبالهدارها با سيارات دارند در چهار چيز است :
1 . آنكه سيارات به دور خورشيد مىچرخند و خورشيد در وسط مدارات بيضى يا در يكى از دو كانون سوزان « فوكزين » فلك آنهاست بر خلاف دنبالهدارها كه غالباً دور مىزنند ، در حالتى كه خورشيد در يكى از نواحى افلاك مستطيلى آنهاست .
2 . اختلاف اقطار افلاك سيارات ، غالباً بيش از 14 نيست . بر خلاف افلاك دنبالهدار كه ممكن است يك قطر از هر فلكى بيشتر از 5 / 1 يا 2 برابر قطر ديگر آن فلك باشد .
3 . آنكه اجرام سيارات فعلًا سرد و جامد هستند . بر خلاف دنبالهدارها كه به واسطهء شدت حرارت و احتراق اجرام آنها شعلهور و ملتهب و گاز و بخار از آنها بلند مىشود و اطراف جرم را فرا گرفته تا آنجا قطر ارتفاع بخار محيط بر هر دنبالهدارى دوازده برابر قطر جزء آن است .
و استاد « نيوتون » حرارت دنبالهدار سال 1680 را از آهنى كه با دو هزار درجه
اسلام و هيئت (فارسى) — صفحة 399
مساهمون: خسرو شاهى
ص٣٩٩