حرارت گداخته شده باشد ، بيشتر دانسته است . بنابراين سرد و خنك شدن چنين جرمى را امروزه هزاران سال لازم است و اينجاست كه مطابق نقل حدائق النجوم بعضى گفتهاند : « إِنَّ المُذنِباتِ جحيمُ المُذنبينَ و المُذنباتِ ؛ ستارگان دنبالهدار ، دوزخ گناهكاران هستند ! »
4 . آنكه افلاك سيارات ، منظم و مرتب است . به طورى كه هيچ يك را با ديگرى تصادم و اصطكاكى نيست و از اين رو ، هرگز باعث « خرق » هم نمىشود ، بر خلاف افلاك دنبالهدارها كه داراى نظم و ترتيب ثابتى نيستند و از اين جهت هر يك از افلاك دنبالهدارها ممكن است افلاك سيارات را « خرق » كنند ، بلكه باعث « خرق » يكديگر هم مىشوند ! چنان كه مثلًا دنبالهدار در « موقع نزول » اول « فلك نپتون » را خرق مىكند ! و سپس « فلك اورانوس » را و همين طور تمام افلاك سيارات را مىشكافد تا به دور خورشيد بچرخد و سپس بر گشته و در « سير صعودى » نيز افلاك سيارات را يكى بعد از ديگرى مىشكافد تا از فلك نپتون خارج شود . اين وجه بهترين و آشكارترين فرقى است كه بين افلاك دنبالهدارها و سيارات موجود است و حضرت على عليه السلام اين وجه را در كلام خود بيان فرموده ، چنان كه در دليل هشتم از اين مسئلهء نقل خواهد شد .
در هر حال اكثر تفاوتهاى دنبالهدارها از سيارات تفاوت وصفى است نه جوهرى ، پس ستارگان دنبالهدار در حقيقت سيارهاند نه بخارات آتشين !
بعد از بيان حقيقت دنبالهدارها ، ببينيم منشأ حدوث و ظهور آنها چيست ؟ و البته اين معنا هم در ميان حكما محل اختلاف و مورد چندين قول است :
1 . بعضى گفتهاند : دنباله دارها عبارت از بقاياى قطعات خورشيدى هستند كه مرگ آن فرا رسيده و از هم متلاشى گرديده و به صورت دنبالهدارها درآمدهاند !
2 . برخى مىگويند : آنها اجزاى سيارهاى هستند كه به علت نامعلومى از هم پاشيدهاند .
اسلام و هيئت (فارسى) — صفحة 400
مساهمون: خسرو شاهى
ص٤٠٠