3 . عدهاى معتقدند : جرمهاى مستقلى هستند كه مثل ساير سيارات در درياى فضا شناورند . منتها نظام آنها با نظام سيارات متفاوت است !
4 . عقيدهء بعضى اين است : دنباله دارها عبارت از اقمار يك سيارهء بزرگى هستند كه به دور آن مىچرخند و بُعد آنها نسبت به « نپتون » به اندازهء دو هزار برابر نپتون است نسبت به خورشيد .
مشهورترين نظريهها ، نظريهء سوم است كه دنباله دارها جرمهاى مستقلى هستند و هر دنبالهدار مركب از دو چيز است : يكى « هستهء » آن ، كه جرم اصلى آن باشد و ديگرى « ذنب » ( دنباله ) آن كه بخار است و به واسطهء قرب خورشيد از جرم آن توليد و بر آن احاطه پيدا مىكند و اين بخار اشكال عجيبى دارد ، مانند ريش و شاخ و كاكل و دم و غيره - صور اشكال در شكل شمارهء 21 ديده مىشود - .
بر حسب اوضاعى كه در نتيجهء مقابله با خورشيد توليد مىشود و چون اشعهء خورشيد بر اين بخار تابيد ، روشن مىشود و چنين به نظر مىآيد كه دم يا كاكلى است .
از اين جهت كه هميشه اين بخار به طور مستطيل از جرم دنباله دار به سمت خلاف جهت خورشيد امتداد دارد ؛ به طورى كه هر قدر به خورشيد نزديكتر شود ، درازتر و هر قدر دور تر شود ، كوتاهتر مىشود تا معدوم مىگردد . البته همه دنبالهدارها در مقابل نواميس جذب خاضعند ، چنان كه دنبالهدارهاى بزرگ به هر يك از سيارات كه نزديك شوند ، در آن تأثيرى كرده و سيرش را تغيير مىدهند و دنباله دارهاى كوچك چون نزديك سيارات مىرسند ، متأثر و مجذوب شده و نظم سير خود را از دست مىدهند و چه بسا مىشود كه دنباله دارى مجذوب سيارهاى شده است و از مجراى خود منحرف گردد .
اخترشناسان تاكنون 1200 « ذوذنب » يا « ستارهء دنبالهدار » را رصد نموده و حركات و مدارات آنها را ضبط كردهاند ، به طورى كه ظهور هر يك را پيشبينى كرده و قبل از پيدايش خبر مىدهند و اشتباه هم نمىكنند ، دروغ هم نمىگويند ، و هميشه نگران اين
اسلام و هيئت (فارسى) — صفحة 401
مساهمون: خسرو شاهى
ص٤٠١