زمين ما روبهرو نمىشود ، به جهت اين كه زمين هميشه به دور صفحات استوايى خورشيد مىچرخد و قطبين خورشيد ، از مواجه با زمين بر كنار است . و بر فرض هم كه ما قطبين خورشيد را ببينيم ، آن طور كه اشعهء اواسط خورشيد مستقيماً بر ما مىتابد ، اشعهء قطبين آن نمىتابد و با اندك تعمقى مطلب آشكار خواهد بود .
* * * پس از بيان مقدمات فوق مىگوييم : ممكن است مراد از آن روى خورشيد كه امام على عليه السلام فرمود : هر گاه با زمين مواجه شود مىسوزاند . صفحهء قطب شمالى باشد و بديهى است كه صفحهء قطب شمالى خورشيد ، بدان كيفيت كه گفتيم با ما مواجه نمىشود و هر گاه بدان كيفيت - به طور مستقيم مثل صفحات استوايى - مواجه گردد ، زمين و اهل زمين را سوزانده و طبيعت را تباه خواهد كرد ، زيرا به شهادت اهل رصد ، صفحهء شمالى خورشيد سوزندهترين صفحات آن است .
و باز به طور ديگر هم دفع اعتراض مذكور ممكن است ، بدين سان كه گوييم : كلمهء « وجه » در خبر مزبور « توجه » است و بنابراين معنا چنين مىشود : هرگاه توجه خورشيد منحصراً به جانب اهل زمين باشد ، همه را خواهد سوزاند و اين معناى صحيحى است كه متأخرين نيز بدان قائلند . چنان كه بعضى گفتهاند : هر گاه پوسته و قشرى به ضخامت يازده مايل فرض كنيم كه بر روى كرهء زمين از هر طرف پوشانده شود ، اگر كليهء حرارتهايى كه در يك روز از خورشيد تلف مىشود ، متوجه زمين شده يك دفعه به زمين برسد آن قشر و پوسته فورى گداخته خواهد شد .
و « فانديك » مىگويد : « اگر حرارتى كه در طول سال از خورشيد به زمين مىرسد يك باره برسد ، قشر زمين ، اگر هم پنجاه ذراع به قطر آن افزوده شده باشد ، يك باره ذوب شده و آب خواهد گرديد » .
در هر صورت با چنين حرارتى كه خورشيد دارد ، چگونه خواهد شد هر گاه سالها آن حرارت منحصراً متوجه به زمين گردد ؟ و بديهى است كه سختترين
اسلام و هيئت (فارسى) — صفحة 294
مساهمون: خسرو شاهى
ص٢٩٤