ابو بكر تذكر دهد ، ولى در روايات و تواريخ از اين تذكر و استدلال هيچ خبرى نيست . و همچنين اگر پيامبر اكرم عمل به ترجيح مىفرموده همهء مهاجرين و انصار ، مخصوصا طلحه و زبير ، امير المؤمنين عليه السلام را با عمل پيامبر محكوم مىكردند ، زيرا آنان اصرار داشتند كه در تقسيم بيت المال بر همه برترى داشته باشند از طرف ديگر با توجه به شدت تبعيت امير المؤمنين از رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله مخالفت امير المؤمنين با آن حضرت نه تنها در مسئلهء تقسيم بيت المال ، بلكه در هيچ موردى قابل تصور نيست ، اگر چه از بعضى از صحابه مخالفتهايى به عنوان اجتهاد صورت گرفته است ابو عبيد قاسم بن سلَّام مىگويد : رأى اولى عمر برترى دادن كسانى در تقسيم بيت المال بر ديگران بود كه داراى سابقه بيشتر و تلاش زيادتر بودند ، با اين حال از عبد الرحمن بن محمد . . . از زيد بن اسلم نقل مىكند كه شنيدم عمر گفت : « اگر تا سال آينده زنده ماندم ، آخر مردم را به اولشان ملحق مىسازم تا همه يكى باشند . » ( 1 ) يكى ديگر از روشنترين دلائل اين كه اگر امير المؤمنين عليه السلام در مساوى قرار دادن همهء مردم در برخوردارى از بيت المال ، تكيه بر قوىترين حجت نداشت ، آن همه ناگواريها و فتنه هايى را كه ناشى از تقسيم مساوى بيت المال ميان مردم بروز مىكرد ، تحمل نمىفرمود . مرحوم محقق هاشمى خويى از محمد باقر مجلسى از ابراهيم بن محمد ثقفى چنين نقل مىكند : « گروهى از اصحاب امير المؤمنين عليه السلام به خدمت آن حضرت رسيدند و عرض كردند : يا امير المؤمنين ، در تقسيم بيت المال ، اشراف عرب و قريش را بر موالى و عجم و همچنين كسانى را از مردم كه از مخالفت و فرار كردن آنان بيم دارى ، بر ديگران ترجيح بده و اين مطلب را با نظر به كارهاى معاويه كه هر كس مىآمد ، بيدريغ بيت المال را به او مىداد ، پيشنهاد كردند . امير المؤمنين عليه السلام در پاسخ اين گروه فرمود : آيا مىخواهيد بوسيله ظلم بر مردم به پيروزى برسم ( 2 )
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 114
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص١١٤
هامش
( 1 ) الاموال - ابو عبيد القاسم بن سلام ص 263 و 264
( 2 ) منهاج البراعة ج 8 ص 192 نقل از الفتن من البحار - نقل از كتاب الغارات - ابراهيم بن محمد الثقفى