( و هنگامى كه نماز بپايان رسيد در روى زمين منتشر شويد و از فضل خداوندى [ در مواد معيشت ] جستجو كنيد ) مقصود از اين گونه آيات شريفه توجه دادن مردم به اين حقيقت است كه چون بخشندهء حيات خداوند متعال است و اين حيات حقيقتى است كه دائما به مستهلك كردن مقدارى مواد غذائى نياز دارد ، لذا خداوند سبحان در امتداد روزگار عمر آدمى كه در علم خداوندى مقدر است [ خواه به اجل تعليقى پايان يابد و خواه به اجل ممى ] معيشت و روزى اداره كنندهء حيات را عطا خواهد فرمود ، لذا وظيفهء انسان كار و كوشش براى تأمين معيشت است ، و نبايد دائما در اضطراب و دلهرهء روزى عمر خود را تباه كند ، و همچنين نبايد براى افزايش مواد معيشت بيش از اندازه و يا تلاش براى كيفيت تجملى بالخصوص ، زندگى را تباه ساخت . آنچه كه بايد از همه جهات مورد توجه و اهميت قرار بگيرد ، بهره بردارى از استعداد كار و فعاليت براى تنظيم حيات معقول است كه بر آورندهء سعادت زندگى مادى و معنوى مىباشد . و اگر كسى بخواهد منابع قرآنى و حديثى و سخنان حكماء و عرفاء و ادباى عاليقدر را در بارهء قداست و لزوم كار و كوشش براى زندگى انسانى در اين دنيا و حيات ابدى براى آخرت جمعآورى نمايد ، قطعا مجلداتى را بايد به اين موضوع اختصاص بدهد و ما در مجلدات زير مطالبى را در بارهء اين موضوع متذكر شدهايم ( 1 ) . امير المؤمنين عليه السلام در آخر جملات مورد تفسير مىفرمايد : « سوگند به خدا ، شك بر شما عارض گشته و يقين شما مختل شده است » كه حقيقت را معكوس فهميدهايد و گمان مىكنيد آنچه براى شما تضمين شده است بر شما مقرر گشته است كه مطلق كوششهايتان را صرف آن نماييد . و بالعكس . متاسفانه اين اختلال در يقين دامنگير اكثريت مردم است ، و چه نتائج ناروائى كه از اين اختلال بر حيات
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 181
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص١٨١
هامش
( 1 ) مجلد سوم ص 297 و 298 ، مجلد چهارم از ص 13 تا ص 26 و همين مجلد از ص 29 تا ص 31 و از ص 46 تا ص 62 و از ص 86 تا ص 143 و مجلد سيزدهم از ص 246 تا ص 250 و مجلد پانزدهم ص 109 و مجلد هفدهم ص 114 و 115