ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 294

زيرا عدالتى كه بر پاى دارندهء حيات دولت و نظام آن است نمىآيد مگر از خداوند كه عدالت با جوهر ابدى او متّحد است ( 1 ) پس سزاوار است كه از همان نخستين ساليان عمر فرزندان براى كاشتن بذر اين عقائد مقدّس در دلهاى همهء آنان پيشدستى شود . بلكه خود قانون نبايد اين قاعده را پس از آن همه ضرورتى كه دارد ، مهمل بگذارد ، بلكه بايد آن دسته از مردم جامعه را كه به جهت ضعف نفس يا بدى اخلاقشان آن را بفراموشى مىسپارند يا آن را رها ميكنند كه در سينه‌ها متروك شود با نرمى يا خشونت اقناع نمايد كه آن عقائد را در دلهاى خود برويانند . هر تربيتى كه دينى نباشد ناقص است و باطل و هر دولتى كه شهروندانش از اين اصول بزرگ رويگردان يا از ديدن آنها نابينا باشند ، آن دولتى است رو بزوال . واقعيّت چنان نيست كه بعضى از سياستمداران عوام گمان ميكنند كه مىتوانند در دين وسائل را براى استخدام در حكومتشان پيدا كنند . هرگز ، هرگز ، احتياج جوامع و دولتها به دين نه يكى است بلكه احتياجاتى متعدّد دارند . نياز به دين فقط براى تنظيم زندگى اجتماعى مردم نيست ، اگر چه آن فائده را هم در بر دارد . دين از يك حركت جهشى عقل بوجود مىآيد . . . ( 2 )