ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 293

و الا مقام مانند افلاطون فرياد نمىزنند كه « با اين حال كفايت نمىكند كه ما نفوس فرزندان خود را از كثافتهائى كه ممكن است دامان پاك آنان را آلوده بسازد ، دور نمائيم ، نبايد قناعت بورزيم به اين كه عقول فرزندانمان را فقط با نور علم منوّر بسازيم و با پند و اندرز و مثل زدنها آنانرا به فضيلت وادار كنيم ، بلكه بالاتر از همهء اينها واجب است كه اصول دين را در درون آنان كه طبيعت بوديعت نهاده است برويانيم - آن اصول دين كه منشأ ظهور اعتقادات قوى مىگردد و ميان انسان و خدا ارتباط ايجاد مىكند . قطعا خدا است اوّل ، خدا است وسط ، خدا است آخر همهء كائنات ، ( 1 ) خدا است كه مقياس حقيقى عدالت براى همهء اشياء است در نزد همهء انسانهائى كه خلق فرموده است . ايمان بوجود او پايهء اساسى همهء قوانين است . اين عقائد بزرگ و ضرورى است كه بايد فرزندان را با فرهنگ آنها تربيت نمود . همان عقائد است كه اگر قانونگذار شخصى حكيم باشد ، بايد در منتشر ساختن آن عقائد براى نفوس شهروندان بهر وسيلهء ممكن ملايم يا خشن دست برده و استفاده كند . اين عقائد با كمال سادگى سودمند است . اين عقائد به سه موضوع برميگردد : وجود اللَّه ، نظارهء او بر هستى ، و عدل مطلق او كه هيچ تمايلى راه بان ندارد . انسان بدون اين عقائد ، در اين دنيا در تصادف گم مىشود [ زيرا در نتيجهء دورى از آنها ، به تمايلات و تاريكىهاى شهوات و جهالتش تسليم مىشود ] قطعى است كه هر كس كه نمىداند از كجا آمده است و چيست آن هدف كامل و مقدّس ( ايده آل ) كه بايد نفس خود را در مسير وصول و پيروى و اتّكاء بان رياضت بدهد منكر خويشتن است . و براى دولت مادامى كه به قاعدهء مزبور تكيه ننمايد هيچ قاعدهء ثابتى وجود ندارد ( 2 ) ،