تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 174

مساهمون:

ص١٧٤
در اينجا اشاره به انحراف از مكارم اخلاق و ارزشهاى والاى انسانى است . و با نظر به مفهوم صيغهء مضارع در دو جمله ( أقوّمكم غدوة و ترجعون إلىّ عشيّة كظهر الحنيّة ) كه دلالت بر استمرار مىكند ، معلوم مىشود كه آن مردم از اعتدال روانى كه امير المؤمنين عليه السّلام براى ايجاد آن ، در نفوس آن مردم مىكوشيد ، بدور بوده و مبتلا به انحراف روانى گشته بودند . در سخنان و نامه‌ها و كلمات حكيمانهء امير المؤمنين عليه السّلام در نهج البلاغه مكرّرا به لزوم اجتناب از انحراف و ضرورت تحصيل اعتدال روانى اشاره شده است ، لذا مناسب به نظر مىرسد كه بحثى كلَّى در بارهء اعتدال روانى در اينجا مطرح نمائيم :

اعتدال روانى بدون اخلاق كمالى امكان ناپذير است

( 1 ) . براى بررسى « تأثير اخلاق كمالى در اعتدال روانى » نخست نظرى مختصر به طرز تفكَّرات رسمى در بارهء اعتدال روانى كه ريشه‌هاى عمدهء خود را از قرن 19 مىگيرد ، مىاندازيم . اين طرز تفكر كه مىتوان گفت : عدّهء كثيرى از متفكَّران مغرب زمين را به خود جلب كرده است چنين است كه « حد اعتدال روانى عبارتست از هماهنگى فعّاليّت استعدادهاى درونى يك انسان با عوامل به فعليّت رساننده و محرّك آنها [ چه از درون و چه از برون ] » . بعبارت روشنتر هر يك از استعدادهاى روانى اگر جريان طبيعى خود را در ارتباط با عوامل به فعليّت رسانندهء آنها ، چه از منطقهء درونى و چه از عالم برونى ، به خوبى سپرى كند ، آن استعداد يا نهاد در منطقهء فعّاليّت روان از اعتدال برخوردار است . از اين جهت استعدادها و نهادهاى روانى شبيه به اعضاى جسمانى بدنند كه هر اندازه وظايف قانونى خود را بهتر انجام بدهند ، معتدلتر و در نتيجه سالمتر مىباشند و بدانجهت كه اجزاء و استعدادهاى روانى داراى ارتباط با يكديگر هستند ، مىتوان گفت : چنان كه اعتدال كلّ مجموعى استعدادهاى روانى ، دليل اعتدال كلّ مجموعى آنها است . اگر چه اين توصيف در بارهء اعتدال روانى مىتواند ما را با مفهومى كلَّى از آن

هامش
( 1 ) اين مباحث مربوط به اعتدال روانى را در سخنرانى براى روانشناسان و روانپزشكان در دانشگاه تبريز در تالار وحدت در تاريخ 22 مهرماه 1364 بيان نموده‌ام .
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 174 | محمد تقي جعفري