مسئلهء دوم - ذكر جلىّ و ذكر خفىّ
مَتى غِبْتَ حَتَّى تَحْتاجَ أِلى دَليلٍ ( 1 ) . ( خداوندا ، كى از ديدگاه انسان عارف و آگاه غائب شده اى تا براى دريافت حضورت نيازى به دليل داشته باشى ) . اين يكى از جملات نيايش سرور شهيدان راه حقّ امام حسين بن علىّ عليهما السّلام است . با نظر به اين مطلب ، مىتوان گفت : انسان آگاه و عارف لحظه اى بىذكر خداوندى سپرى نمىكند - * ( الَّذِينَ يَذْكُرُونَ الله قِياماً وَقُعُوداً وَعَلى جُنُوبِهِمْ وَيَتَفَكَّرُونَ فِي خَلْقِ السَّماواتِ وَالأَرْضِ رَبَّنا ما خَلَقْتَ هذا باطِلًا سُبْحانَكَ فَقِنا عَذابَ النَّارِ ) * ( 2 ) . ( خردمندان كسانى هستند كه خدا را در حال ايستادن و نشستن و موقعى كه بر پهلو قرار گرفتهاند ذكر مىكنند و در آفرينش آسمانها و زمين به تفكَّر مىپردازند ، اى پروردگار ما ، اين جهان هستى را بيهوده نيافريده اى ، تو پاكيزه اى [ از اين كه كارى بيهوده انجام بدهى ] ما را از عذاب آتش محفوظ فرما ) . يك آگاهى مستمرّ در عمر آدمى به اين كه او در ديدگاه خداوندى زندگى