تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 251

مساهمون:

ص٢٥١

ايده ئولوژى چيست

كلمهء « ايده » در معانى مختلفى به كار مىرود ، از آن جمله : تصور ، انديشه ، خيال ، عقيده ، نظر ، گمان ، نيت ، معنى ، اگر دو حرف ا ، ل ، به آخرش اضافه شود ( ايده آل ) در اين معانى به كار مىرود : مطلوب ، غايت آرزو ، آرمان ، هدف زندگى ، نمونهء كمال فرضى ، كمال فرضى ، تصورى ، معنوى كامل ، مطابق نمونهء واقعى ، مبنى بر كمال مطلوب . مىتوان گفت : جامع مشترك معانى فوق داراى دو جزء است : جزء يكم - ذهنى يا بطور عموم درونى بودن است ، يعنى ايده يكى از مختصات ذهنى يا درونى است ، لذا در ساير جانداران وجود ندارد ، يا حد اقل راه اثبات و نفيش براى ما بسته است . جزء دوم - اسناد و انتساب آن امر ذهنى به شخصى كه دارندهء آنست ، زيرا در بوجود آمدن ايده بهر يك از معانى فوق كه بوده باشد ، خصوصيت ذهنى و درونى شخص كم و بيش دخالت مىورزد . و در صورتى كه ا ، ل ، به آخر كلمهء ايده اضافه شود ، مطلوبيت نيز به آن دو جزء اضافه مىشود . البته اين تفسير كه براى كلمهء « ايده » نموديم ، بيان مقدارى فراوان از مورد استعمال اين كلمه است . چنان كه در صورت اضافهء « ئولوژى » به آخر كلمهء ايده ( ايده ئولوژى ) به معناى شناخت ايده ، ايده شناسى و در صورت اضافهء « ئولوگ » به معناى صاحبنظر در ايده مىباشد . با اين حال اين تركيبات و تركيبات ديگر مانند ايده آليست ، در يك معناى مشخص و معين به كار نمىرود ، در صورتى كه رآل داراى مفهومى مشخصتر مىباشد . و بهر حال ، چون تحقيق دقيق لغوى در بارهء كلمهء « ايده » و تركيبات آن از عهدهء اين بحث بيرون است و نيز تشخيص دقيق همهء موارد استعمال ، و تفكيك ميان معانى اصلى و فرعى يا حقيقى و مجازى اين كلمه احتياج به تتبع و دقت نظر متخصصان فن دارد ، لذا ما به همين مقدار قناعت مىكنيم و آن معنى را كه مربوط به مبحث ما است ، مطرح مىنمائيم .
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 251 | محمد تقي جعفري