عثمان كارهايى كرد كه دو خليفهء قبلى مرتكب آنها نشده بودند .
« خليل عزمى » نويسندهء سنى ، در كتاب بينالشيعة و السنه شمهاى از اعمال عثمان را كه موجب تهييج احساسات عمومى مسلمين گشت ، اينطور مىشمارد :
1 . ابوذر غفارى ، محبوب پيغمبر را از شام و مدينه اخراج كرد و او را به « ربذه » تبعيد نمود كه همانجا در گذشت .
2 . ولايات و شهرها را بين خويشاوندان و عموزادگان خود تقسيم نمود .
3 . مهاجرين و انصار را رسماً و عملًا كنار گذاشت و در هيچ اقدامى با آنها مشورت ننمود .
4 . نزديكان و بستگان خود را - كه همه از دودمان بنىاميه بودند - معتمد خويش ساخت و آنها را از اموال مسلمين ثروتمند نمود و املاك و مزارع خالصه را تيول آنها قرار داد و آنها را بر گردن مردم سوار كرد و از نظريهء آنها الهام گرفت . « 1 »
5 . خمس غنيمت جنگ آفريقا را به « مروانبن حكم » بخشيد ! .
6 . چهارصد هزار درهم ، از بيتالمال را به « عبداللَّهبن خالد » بخشيد ! .
7 . محلى از بازار مدينه را ، كه رسولاللَّه آن را جزو اموال عمومى كرده بود ؛ تيول « حرثبن حكم » نمود .
هامش
( 1 ) راجع به اندازه و مقدار ثروت و دارايى اصحاب ! در زمان خلافت عثمان در توضيحات ديگر اشارههايى شده است . به مروجالذهب مسعودى ج 1 ص 341 و 342 ط جديد و مقدمهء ابنخلدون ترجمهء فارسى ج 1 ص 403 و 404 رجوع شود . به مدارك ديگر بعداً اشاره مىشود