فاصلهها را از ميان ابناى انسانيت برمىدارند و در آسمان بزرگى و افتخار پرواز مىكنند ، تعظيم كنيم .
در پيشاپيش ايشان ، گوته ، كارلايل ، برنارد شاو ، لامارتين ، گوستاولوبون ، ولز ، كايتانى و . . . هستند . اينان در قضاوتهاى خود تابع وجدان و منطق بودهاند .
اما درمورد خاورشناسان ، طبيعى است كه على ( ع ) در سرلوحهء تحقيقات و مباحث ايشان قرار دارد ، و نيز طبيعى است كه ، آنها در برابر شخصيت والاى امام ، ناخودآگاه ، درنگى طولانى مىكنند .
همچنين ، كاملًا طبيعى است كه بحث و تحقيق ، آنان را به تجليل و محبت و ترجيح على ( ع ) وادارد .
در ميان آنان گروهى هم هستند كه درباره على ( ع ) دچار تعصب شدهاند ، و تا توانستهاند معاويه و امويان را بزرگ داشتهاند . انگيزه اين كار آن است كه مزاج خاص ايشان ، نيرنگ را به راستى ، و غدر را بر درستى ترجيح مىدهد . انگيزه ديگر ايشان ، زاييده عصر ماست و منظور سياسى و استعمارى دارند و با ارزشهاى والاى اخلاقى كاملًا بىارتباط است . اما ستايش بنىاميه ، كه ابىسفيان ، معاويه ، يزيد ، مروان بن حكم و . . . در ميان ايشان هستند ، نتيجه حتمى تاخت و تاز به مقام مقدس على ( ع ) است !
بنابراين ، ما دانشمندان اروپايى را به دو دسته تقسيم مىكنيم : دستهاى كه منصفانه قضاوت مىكنند ، و دستهاى كه قضاوتشان دور از انصاف است . دسته اوّل را به حال خود مىگذاريم و دسته دوم را مورد انتقاد قرار مىدهيم .
كارلايل ، فيلسوف انگليسى ، كسى است كه هرگاه در تحقيقات
علي صوت العدالة الإنسانية (امام على ع صداى عدالت انسانى) (فارسى) — صفحة 2293
مساهمون: جورج جرداق
ص٢٢٩٣