در اين مورد كنار گذاشته شود . از اين جهت است كه مىبينيد على ( ع ) در جهان آن روز ، همچون پدرى روحانى است كه بسيارى از مردم ، با همه اختلافاتى كه داشتند ، خود را به او منسوب مىكردند ؛ آنها پناهگاهى مىجستند كه مظهر واقعى ارزشهاى انسانى باشد . اين پناهگاه ، كسى غير از على ( ع ) نبود . او پدر همه شهيدان است ، فرزندان روحانى او با شهادت وى به خويشتن تسليت گفتند . على ( ع ) ، آن بزرگمردى است كه وجدان بشرى در برابر تاريكيهاى خودخواهى از او روشنى مىگيرد ؛ همان خودخواهىهايى كه زمامداران عصر على ( ع ) و اكثر زمامداران تاريخ ، در آن سقوط كردهاند .
على ( ع ) آن بزرگمردى است كه وجدانها و انديشهها را آنچنان به حركت درآورد كه در جريان خود ، ديگر به كمكى احتياج پيدا نكرد ، و زمان و مكان را در آن تأثيرى نبود . حق جويان و عدالتخواهان ، در ميان مردم ، پناهگاهى جز على ( ع ) نداشتند . او پدرى مهربان بود كه سايهء بلند خود را بر سر كسانى مىگسترد كه بيدادگران حق آنان و عدالت انسانى را نابود ساخته ، و دولت و سلطنت خود را بر اساس گناه و ظلم بنيانگذارى كرده بودند .
پيروان امام كه در ظلمات تاريخ با نور هدايت او گام برمىداشتند ، چنان دلهايشان از محبت او مالامال بود كه زبان و قلم از شرح آن ناتوان است . جانبازى آنان در اين راه به گونهاى است كه در تاريخ نمونه آن را نتوان يافت . اكنون مطالبى را مطرح مىكنيم كه افراد غير شيعه دربارهء او گفتهاند :
يكى از مفاخر نژاد ما ظهور على ( ع ) در تاريخ عرب است .
على ( ع ) الهامبخش چنين محبتى است . او خود را از حدها و
علي صوت العدالة الإنسانية (امام على ع صداى عدالت انسانى) (فارسى) — صفحة 2274
مساهمون: جورج جرداق
ص٢٢٧٤