همين موضوع را پروفسور گويارد نيز در كتاب خود ( ضمن تقسيمبندى مذاهب و فرق اسلامى بعد از معرفى فرق شيعه كه پيروان و هواخواهان حضرت على و فرزندان وى هستند ) به عبداللَّهبن سبا اشاره نموده ، اينطور مىنويسد : در زمان حيات على ( ع ) شخصى موسوم به عبداللَّهبن سبا كه ابتدا يهودى بوده ، نسبت به داماد پيغمبر ( ص ) ، على ( ع ) ادعاى الوهيت نمود ؛ لكن اينگونه عقايد هر چه زودتر از طرف على و فرزندان وى و حتى از طرف شيعيان خالص آنها كه در آن زمان بودند ، مردود گشت . » « 1 »
و در هر صورت : اگر ابنسبايى در كار بوده ، از فرقهء غلات بوده و عقايد او ربطى به شيعه ندارد ، چنان كه در كتاب اسلام و رجعت هم ضمن تقسيم غلات منسوب به شيعه ، مىنويسد : « غلات ، به فرقههاى چندى تقسيم مىشوند . اولين فرقهء آنها كه در واقع منشأ ساير فرق غلاتاند معروف به « سبائيه » هستند . اينان اصحاب ابن سبا هستند كه از اهل حمير ! بوده است » . « 2 »
ابنخلدون در مقدمهء خود ، از كسانى كه در حق ائمه غلو كرده و معتقد به الوهيت على و ائمه بودند و على آنها را در آتش سوزانيد به عنوان « غلات » نام مىبرد ، و البته اسمى از عبداللَّهبن سبا ، قهرمان داستان خرافى ما نمىبرد و فقط مىنويسد :
« . . . گروهى از شيعيان را هم غلات مىنامند كه از حد عقل و ايمان
هامش
( 1 ) كتاب : سازمانهاى تمدن امپراطورى اسلام ، تأليف پروفسور استانسيلاس گويارد فرانسوى ، ترجمهء فارسى از : سيدفخرالدين طباطبايى ص 38 و 40 چاپ تهران 1336 شمسى
( 2 ) كتاب : اسلام و رجعت تأليف « عبدالوهاب فريد » تهران ص 63