شأن نزول آيهء وَ آتِ ذَا الْقُرْبى حَقَّهُ
پيامبر ( ص ) از زمينهايى كه داشت ، به ابو بكر و عمر و عثمان و عايشه و حفصه بخشيده بود « 1 » و به ديگران نيز ؛ و به يكى از اصحابش « 2 » در وادى القرى گفت : بايست و تيرت را پرتاب كن ؛ هرجا به زمين نشست ، تا آنجا از آن توست « 3 » .
امّا پيامبر ( ص ) به حضرت زهرا ( س ) چيزى واگذار نفرموده بود در اينباره اين آيه نازل شد :
وَ آتِ ذَا الْقُرْبى حَقَّهُ
[ اسراء / 26 ] حقّ نزديكانت را بده . آرى حضرت خديجه ، مادر حضرت زهرا ( س ) ، آنچه را كه از مال دنيا داشت در راه اسلام داده بود ؛ پس ، از جانب خداوند در آيه
وَ آتِ ذَا الْقُرْبى حَقَّهُ
به پيامبر امر شد كه در قبال آن فداكارى و ايثار ، حق حضرت زهرا را بدهد . پيامبر ( ص ) نيز فدك را به حضرت زهرا بخشيد « 4 » .
هامش
- ( ص ) شنيده است كه فرموده : « نحن معاشر الانبياء لا نورث ما تركناه صدقة » ( صحيح بخارى 2 / 200 ، باب مناقب قرابة رسول اللّه ؛ سنن نسائى ، 2 / 179 ، باب قسم الفيء ؛ مسند احمد 1 / 6 و 9 ؛ طبقات ابن سعد 2 / 315 و 8 / 28 ) همهء اين اموال را گرفت و آنها را صدقه ناميد و از آن تاريخ تا به امروز ، ما ترك رسول خدا ( ص ) « صدقات » ناميده شده است و تنها اشياء شخصى پيامبر ( ص ) . مانند شمشير و شتر و پاىافزار آن حضرت را به على ( ع ) داد و گفت : به غير از اينها ، هرچه كه هست صدقه است به دليل آنكه خود ابو بكر كه مدعى بود به تنها اين حديث را به پيامبر نسبت داد .
( الاحكام السلطانية ماوردى ص 171 ؛ الاحكام السلطانية ابو يعلى ص 186 ) .
( 1 ) . طبقات ابن سعد 2 / 58 ؛ الفتوح البلدان 1 / 18 - 22 .
( 2 ) . حمزة بن نعمان عذري .
( 3 ) . الفتوح البلدان 1 / 40 .
( 4 ) . براى مدارك اين بحث ، نگاه كنيد به : پىنوشت علاوه بر آن از پيامبر اكرم ( ص ) -