پيشاپيش پادشاه مىرفتند و سرنيزهها را به پايين گرفته بودند ، دستهء نيزههاشان انار زرّين داشت . دستهء نيزهدارانى كه در پشت پادشاه بودند داراى سيب زرّين بود . » در نگارههاى تخت جمشيد نيز در ته دستهء نيزهء نگهبانان اين انار يا سيب ديده مىشود .
( 11 ) . سارد در زمان باستان يكى از شهرهاى مهم در باختر آسياى كوچك ، از سال 546 پ . م . ساتراپىنشين ايرانى بود و در سال 218 پ . م بدست آنتيخوس سوم ويران شد .
پس از بازسازى ، دوباره به دست ايرانيان افتاد و سپس در دست روميان بود . در حفريات اين شهر سنگنبشتههايى بدست آمد كه سرآغاز آشنايى با زبان ليدى گرديد .
( 12 ) . دربارهء كلئارخ - يادداشت 31 / 2 .
( 13 ) . نويسنده « اخته كردن » را در معنى انتزاعى آن ، يعنى ، « از دليرى انداختن » به كار برده است .
( 14 ) . در اينجا ده سطرى از متن اصلى در ترجمه به نيمى از آن كوتاه شد ، زيرا مقصود چندان روشن نبود و بيشتر قلمفرسايى مىنمود .
( 15 ) . همان كتابى است كه در گزارش 14 از آن نام رفت .
( 16 ) . هردوت ( هفتم 27 ) از يك چنار زر و يك رز زر گزارش كرده است كه مردى پرخواسته از ليدى براى داريوش فرستاده بود .
( 17 ) . دربارهء او چيزى يافت نشد .
( 18 ) . خواست از نيم كوزه محتملا ظرفى ميان جام و كوزه باشد . نگارنده احتمال مىدهد كه اين ظرف همان كندى باشد كه در گزارش 41 از آن نام رفت و ما آن را اصل روايت جام جم گرفتيم . يعنى اين جام را به سبب اهميت مذهبى و تقدس آن در اطاق خواب پادشاه نيز مىگذاشتند .
( 19 ) . تئودور تنديسساز مشهور از سدهء ششم پيش از ميلاد بود .
( 20 ) . دربارهء سامس - يادداشت 34 / 2 .
( 21 ) . دربارهء او - يادداشت 4 / 5 .
( 22 ) . نيز - گزارش 6 .
( 23 ) . آنچه دربارهء نازپروردگى ايرانيان آمده است يادآور اين بيتهاى شاهنامه ( يكم 126 / 591 - 593 ) دربارهء پرورش منوچهر است :
ايرانيات در كتاب بزم فرزانگان ( فارسي ) — صفحة 91
مساهمون: آثنايوس نوكراتيسى
ص٩١