تمايل و علاقهء مردم كوفه در اينكه دين از سياست جدا نيست و شريعت در سياست دخيل است ، منسوب به چند امر است :
الف - اين عقيده برخاسته از مكتب تشيع بوده كه شيعيان پيشينيان اماميه آن را به صورت دست نخوردهاى ( از امامان خود ) پذيرفته بودند .
ب - براثر تقليد از ساسانيان در امر حكومت بوده است ( كه مىگفتند : پادشاهى و سلطنت موهبتى الهى است ) .
ج - براثر اين بوده كه بيشتر عربهاى ساكن كوفه از يمن بودند و آنها در وطن اصلى خود ( يمن ) با چنين حاكمانى خو گرفته بودند .
2 - مردم كوفه اجتهاد و استنباط احكام فقهى از طريق ادلهء شرعى را اساس ساختمان ميراث فكرى در مسائل حقوقى قرار داده بودند و بسيارى از مسائل حقوقى را از طريق اجتهاد حل مىكردند و اين روش تنها موضع نياكان اماميه نبود ، بلكه ساير مسلمانان كوفه مثل ابو حنيفه « 1 » نيز چنين موضعى داشتند .
تلاش امام باقر ( ع ) و امام صادق ( ع ) هنگامى از موفقيت برخوردار شد كه طبقهء برجستهاى از فقهاى شيعه ، نياكان اماميه را به وجود آوردند . افراد اين طبقه و به ويژه كسانى كه از كوفه بودند ، اثر زيادى در استنباط احكام و ايجاد فكر اجتهاد در بين فقها داشتند . بدين ترتيب اجتهاد از مشهورترين مميزات شيعيان پيشينيان اماميه گرديد و پس از آنها نيز در نسلهاى بعدى ( اماميه ) ادامه داشت و همواره در هر عصرى مسئلهء اجتهاد و لزوم وجود مجتهد يا مجتهدينى از ضروريات لازم در بين شيعيان معتدل اماميه به شمار مىرفت .
اكنون نمونههايى از فقهاى شيعه را كه از پيشينيان اماميه و از اصحاب امام باقر ( ع ) و امام صادق ( ع ) بودند ، نام مىبريم . كشى گفته است : « طايفهء شيعه بر تصديق نخستين فقها از صحابهء امام باقر ( ع ) و امام صادق ( ع ) اجماع كردهاند و از نظرات فقهى آنان پيروى كردهاند و گفتهاند : فقيهترين فقهاى نخستين شش نفرند : زراره ، معروف
هامش
( 1 ) - لازم به يادآورى است اجتهاد در نزد اماميه با اجتهاد ديگران از جمله ابو حنيفه تفاوت زيادى دارد - م .