4 - بذر دستاوردهاى فكرى و ادبى اصيل شيعه بيشتر در كوفه كاشته شد ؛ ازاينرو نهج البلاغه كه همهء شيعيان اعم از پيشينيان و نسلهاى بعدى آنان ، حتى بسيارى از ساير فرقهها ، آن را پس از قرآن كريم بزرگترين كتاب اسلامى به حساب آوردهاند ، بيشتر مطالب آن را حضرت على ( ع ) از فراز منبر كوفه بيان داشته است . همچنين مطالبى را كه على ( ع ) دربارهء علم نحو به ابو الاسود دوئلى آموخت و آنچه را كه ابو الاسود بر آن افزود ، همه در كوفه بوده است . علاوه بر آن وطن كميت اسدى صاحب الهاشميات الخالدات كه از شيعيان اسلاف اماميه بوده است ، شهر كوفه بود و اما در مورد دستاوردهاى شيعهء اماميه و نياكان آنها كه از كوفه بودند ، راجع به زهد و تصوف آنها ، نويسندهء مشهور ، دكتر كامل مصطفى در كتاب خود به نام الصلة بين التصوف و التشيع « 1 » آن را مورد بحث و بررسى قرار داده و ما هم چيزى بر آن نمىافزاييم .
از بيان مجموع مطالب گذشته به اين نتيجه مىرسيم كه در زمان ائمهء معصومين ( ع ) و در مراحل اوليهء حيات شيعه ، كوفه وطن اصلى شيعه و تشيع بوده است . مقصود ما در اينجا از شيعه همان كسانى هستند كه ما آنها را شيعيان اسلاف ( پيشينيان و نياكان ) اماميه ناميديم و پس از غيبت امام زمان ( ع ) به « اماميه » معروف شدند و اين دو گروه ( شيعه اماميه و اسلاف آنان ) موضوع بحث ما در اين كتاب بوده است .
هامش
( 1 ) - كتاب مذكور در بغداد در سال 1963 به چاپ رسيد .