ضمن بيان حوادث غزوهء تبوك از اذرح نام برده شده است : بكرى مىنويسد :
اذرح در عهد پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله به صورت صلحآميز فتح شد و از جمله بلاد صلح گشوده است كه جزيه مىپرداخت . اذرح در منطقهء شرق اردن ، ميان شوبك و معان واقع شده و با شهر « معان » بيست و پنج كيلومتر فاصله دارد ( به نقل از كتاب « بلادنا فلسطين » ، ج 1 ) .
( 1 )
اذرعات :
( به فتح اول و سكون دوم و كسر راء ) ، به اتفاق آراء پيشينيان ، اذرعات در شام واقع است اما در تعيين محلّ آن اختلاف است . اگر اذرعات همان « اذرع » باشد در اين صورت امروزه روستايى است از توابع استان حوران در سوريه ، واقع در نزديكى شهر درعا كه وقتى از درعا به دمشق مىرويد در سمت چپ جاده مىافتد . در تاريخ فتوحات اسلامى آمده است كه وقتى عمر بن خطاب وارد شام شد نوازندگان و آوازخوانان اذرعات در حالى كه شمشير و شاخههاى گل در دست داشتند ، به استقبال او شتافتند .
( 2 )
اذنبه :
گويا جمع ذنوب است : آبهايى بوده كه از كوه اجرد ، يكى از دو كوه جهينه در اطراف ينبع سرچشمه مىگرفته است .
امروزه اثرى از آن بر جاى نيست .
( 3 )
اراك :
در اخبار مكه از آن ياد شده است . . .
عباس گويد : بر قاطر سفيد پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله سوار شدم و به راه افتادم به اراك رسيدم . . .
تا بلكه هيزمفروشى را پيدا كنم . . . ممكن است اينجا همان جايى باشد كه درخت اراك در آن وجود دارد . . .
بكرى نقل كرده است كه : اراك محلّى است در عرفه . وى از مالك روايت مىكند كه عايشه ، همسر پيامبر صلّى اللّه عليه و آله ، در عرفه ، در نمره ، فرود مىآمد و سپس به « اراك » مىرفت . او مىگويد : بنابراين ، اراك از مواقف عرفه ، از ناحيهء شام است و نمره از مواقف عرفه از ناحيهء يمن .
[ اراك :
در نظريه شيعه ، يكى از حدود عرفه به شمار مىآيد و جزو عرفه نيست و از اين رو وقوف در آنجا موجب برائت ذمّه نمىباشد . اراك نيز درختى است كه از ساقههاى آن به عنوان مسواك استفاده مىشود . « 1 » ]
( 4 )
ارثد :
( بر وزن « احمد » ) ، از اين محل ، در
هامش
( 1 ) . طريحى ، ج 1 ، ص 66 مادهء « اراك » .