از منطقه « هيت » جزيرة العرب به مكه آورد و بر سر آن چاه نصب كرد و مردم را به عبادت آن فرا خواند و آنان به دعوت او پاسخ مثبت دادند .
بتپرستان هنگامى كه از سفرى بازمىگشتند ، پس از طواف كعبه ، به زيارت هبل مىرفتند و در كنار آن سر خود را مىتراشيدند و سپس به خانهء خود مىرفتند . « 1 » ]
( 1 )
اخشبان :
تثنيهء « اخشب » ( كوه ) است . اين نام بر دو كوهى كه در جاهاى متعددى از مكّه و حرم آن ، روبهروى هم واقع شدهاند اطلاق مىشود ؛ مانند :
اخشبا مكه كه عبارتند از ابو قبيس و قعيقعان . اخشبا منا كه عبارتند از صابح و قابل . دو كوه يا اخشبان ديگر نيز وجود دارند كه به آنها « مأزمان » هم مىگويند .
اين دو ، همان كوههايى هستند كه حجاج هنگام حركت از عرفات ، از ميان آنها مىگذرند و حدّ شرقى مزدلفه را تشكيل مىدهند .
( 2 )
اخضر :
يكى از وادىهاى تبوك است كه سيل آن از سى و يك كيلومترى شرق تبوك مىگذرد و سپس به دشت شرورى مىريزد . وجه تسميهء آن به اخضر ، اين است كه زمين آن پوشيده از علف شوره است و در نتيجه ، هميشه سبز مىزند .
پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله هنگام رفتن به جنگ تبوك ، از اين وادى عبور كرد .
( 3 )
اخضر :
منزلگاهى نزديك تبوك است كه در ميان تبوك و وادى القرى قرار دارد .
پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله در مسير خود به تبوك در اين منزل فرود آمد . در آنجا مسجدى وجود دارد كه نمازگاه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در آن است و در پنجاه كيلومترى جنوب تبوك واقع است .
( 4 )
اخيضرات :
جمع مصغّر « اخضر » ، كوههايى است كه راه مكه به مدينه ، از كنارهء شرقى آنها مىگذارد . در اين كوهها درختى است كه مردم عوام آن را زيارت مىكنند و تكههايى پارچه به آن مىآويزند و از آن تبرّك مىجويند . اخيضرات در راه هجرت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله قرار دارد .
( 5 )
ادام :
و بنا به لغتى « اذام » ، بر وزن « فعال » است و به صورت « أداما » نيز گفتهاند .
به گفتهء ابن سعد در طبقات ،
هامش
( 1 ) . ازرقى ، ج 1 ، ص 117