تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 273

اى امير ، مادامى كه در حالت مستى غوطه ورى ، به گوش تو جز نفى اين و آن را نمىتوان نواخت . تو از حالت مستىات دست بردار وهوشيار باش ، تا من هم بتوانم اثبات را براى تو بنوازم البته ممكن است مقصود جلال الدين از مصرع بيت سوم همان مرگ طبيعى باشد كه در تفسير آيه : « واُعْبُدْ رَبَّكَ حَتَّى يَأْتِيَكَ اَلْيَقِينُ 15 : 99 . » ( 1 ) گفته شده است ، ولى با نظر به عنوان بعدى وسياق مضامين ابيات مربوطه منظور از مرگ همان موت ارادى است كه عبارتست از مهار كردن غرايز طبيعى وآرزوها وشهوات وغيره كه مرگى است كه تولد وحيات اصلى را در دنبال دارد . بنا بر اين حاصل مضمون سه بيت مورد تحليل اين است كه اى انسان ، تو دست از كبر ونخوت و مستى رنگارنگ باده هاى تمنيات وشهوات دست بردار ، تا از رگبار نفى ومنفى بافى وترديد پيشه‌اى رها شوى و به اثبات ومىدانم برسى . اين نكته را كه جلال الدين در ابيات آورده است ، از نظر جهان بينى و حق يا بى