بيان اين خبر كه كلموا الناس على قدر عقولهم لا على قدر عقولكم حتى لا يكذب الله و رسوله
( ( 2577 ) ) چون كه با كودك سر و كارت فتاد
هم زبان كودكى بايد گشاد
( ( 2578 ) ) كه برو كتّاب تا مرغت خرم
يا مويز و جوز و فستق آورم
( ( 2579 ) ) جز شباب تن نمىدانى بگير
اين جوانى را بگير اى خر شعير
( ( 2580 ) ) هيچ آژنگى نيفتد بر رخت
تازه ماند اين شباب فرّخت
( ( 2581 ) ) نى نشان پيرىات آرد برو
نى قد چون سرو تو گردد دو تو
( ( 2582 ) ) نى شود زور جوانى از تو كم
نه به دندانها خللها يا الم
( ( 2583 ) ) نه كمى در شهوت و طمث و بعال
كه زنان را آيد از ضعفت ملال
نه شود مويت سپيد و پشت خم
ليك خوشتر لحظه لحظه دم بدم
( ( 2584 ) ) آن چنان بگشايدت فرّ و شباب
كه گشود آن مژده بر عكاشه باب
روايت
« كلموا الناس على قدر عقولهم لا على قدر عقولكم حتى لا يكذب الله و رسوله . » ( 1 ) ( با مردم به قدر عقولشان سخن بگوييد ، نه به قدر عقول خودتان تا خدا و پيامبر را تكذيب نكنند ) .
توضيح
- اين روايت را امير المؤمنين على عليه السلام از رسول خدا چنين نقل فرموده است : « انا معاشر الانبياء نكلم الناس على قدر عقولهم . » ( 2 ) ( ما گروه پيامبران مردم را در حدود عقولشان طرف گفتگو قرار مىدهيم ) . اگر بر فرض روايت يكم با جمله دوم صادر نشده باشد ، از نظر معنى كاملًا صحيح بوده هم موافق عقل است و هم موافق نقل ، زيرا كسى كه چيزى را نمىداند ، مخصوصاً اگر خلاف هوا و هوسش باشد ، دشمنش مىدارد و تنفر مىورزد . - « المرء
هامش
( 1 ) شرح انقروى ، ج 4 ، ص 294 . .
( 2 ) شرح نهج البلاغه ، ج 4 ، ص 267 . .