تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 83

مساهمون:

ص٨٣
داشته باشد نه تنها ابراز موقعيت عالى قبيح نيست ، بلكه جنبهء لزوم هم پيدا مىكند . به نظر مىرسد عقيدهء گروه سوم با تفصيل و تحليل لازم ، منطقى تر و منتج تر از عقيدهء گروه يكم و دوم مىباشد . به توضيح اين كه ابراز موقعيت عالى صورتهاى مختلفى دارد : 1 - خود موقعيت عالى بنفسه مقتضى بروز و لبريز شدن است :
گل خندان كه نخندد چه كند عَلَم از مشك نبندد چه كند
مخصوصاً اگر اشخاص رشد يافته از حيله گرىها و پيچ و خم بازىها و به اصطلاح روباه بازىها بر كنار بوده و با تمام وجودشان واقعيات را درك و در پى جويى حقايق حركت كنند ، اين گونه اشخاص چنان كه در اظهار نقايص خود امتناعى ندارند ، همچنان در ابراز كمالات خود سدى در مقابل خويشتن نمىبينند . معمولًا اين گونه ابراز رشد از غرض ورزىها بر كنار مىباشد . ولى با اين حال دقت نظر و هشيارى زيادى لازم است كه از نتايج انعكاس موقعيت عالى سوء استفاده نشود . 2 - ابراز موقعيت عالى براى هدفهاى عالى انسانى صورت بگيرد . در اين فرض گمان نمىرود كسى در شايستگى نشان دادن واقعيت اعتراضى داشته باشد ، بلكه مىتوان گفت : كسانى كه با دست يافتن به رشد شخصيت ، توانايى بهره بردارى از آن را در اغراض نيكو دارا مىباشند ، اگر از اين بهره بردارى امتناع بورزند ، در حقيقت از مرتبهء عالى رشد شخصيت تنزل يافته‌اند . 3 - كسانى هستند كه در اظهار وضع عالى خود ، هيچ نيت فاسدى ندارند و نمىخواهند با ابراز آن ، سوء استفاده‌اى داشته باشند ، ولى دلشان مىخواهد نام نيك و شايستگى خود را در اجتماع منعكس كنند ، اينان در عين حال كه ضررى به جامعه ندارند ، در لبهء پرتگاه قرار گرفته‌اند ، زيرا چه بسا اتفاق مىافتد كه آن نام نيك و شهرت بشايستگى در ميان مردم تدريجاً جنبهء معبودى به خود بگيرد و از حركت صاحبش رو به كمال جلوگيرى كند .