تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 33

آن چه كه ما از مجموع ملاحظات مىتوانيم بدانيم اين است كه : 1 - تابوها در بعضى از جوامع ديده شده است و شامل همهء جوامع بشرى نمىگردد . 2 - انواع تابوها فوق العاده مختلف است كه منحصر كردن انگيزهء همه آنها به يك يا چند موضوع مثلًا ترس از شياطين به هيچ وجه قانع كننده نيست ، لذا مىبينيم كه اظهار نظر كنندگان در بارهء تابو جملاتى از اين قبيل مىگويند : « قاعدتاً » ، « ممكن است » ، « گمان مىرود » و . . . مثلًا فرويد در آن جا كه مىگويد : « دو قاعدهء اساسى توتيسم نشان دهندهء مهمترين و كهنترين منبع تابويى است : حيوان توتم را نبايد كشت و با افرادى از جنس مخالف و از توتم مشترك نبايد روابط جنسى برقرار : كرد . [ اضافه مىكند كه ] نيرومندترين و قديم اميال انسانى ، مىبايد » قاعدتا « از اين نوع بوده باشد . ما از درك مطلب تا زمانى كه مفهوم و منشا نظام توتمى بر ما مجهول باشد ، عاجز خواهيم بود ( و در نتيجه نخواهيم توانست فرضيات خود را در بارهء موارد نمونه به اثبات برسانيم ) » ( 1 ) آن گاه خود فرويد موضوع را به كانون اميال انسانى حواله مىكند . ( 2 )