تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 342

كه بايستى براى هر حيوانى كه ذبح مىكنيد نام خدا را ببريد ، مخصوص به شما نيست بلكه به تمام اجتماعات متدين به دين الهى اين دستور داده شده است ، ولى جملهء مربوط « وَلِكُلِّ أُمَّةٍ جَعَلْنا مَنْسَكاً » 22 : 34 بيان يك اصل كلى است كه يكى از نتايجش وظيفه‌اى بوده كه در موقع ذبح چار پايان براى آنان مقرر گشته بود . موقعى كه خداوند از اين اصل كلى خبر مىدهد ، اين اعتراض ممكن است به نظر بيايد كه پس از اختلاف در اديان ناشى از مشيت خود خداوند است ؟ لذا بدون فاصله خداوند مىفرمايد : نه ، اختلاف در كيفيت عبادات ضررى به وحدت انگيزه و هدف نمىزند ، زيرا : « فَإِلهُكُمْ إِله واحِدٌ 22 : 34 . . » . خداى شما خداى واحد است . بهترين دليل به اين كه آيهء فوق از يك اصل كلى خبر مىدهد ، آيهء ديگرى است كه مىگويد : « وَهُوَ اَلَّذِي أَحْياكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يُحْيِيكُمْ إِنَّ اَلإِنْسانَ لَكَفُورٌ . لِكُلِّ أُمَّةٍ جَعَلْنا مَنْسَكاً هُمْ ناسِكُوه فَلا يُنازِعُنَّكَ فِي اَلأَمْرِ وَاُدْعُ إِلى رَبِّكَ إِنَّكَ لَعَلى هُدىً مُسْتَقِيمٍ . » 22 : 66 - 67 ( 1 ) ( آن خدا است كه شما را زنده گردانيده و سپس مىميراند و بعد از آن دوباره زنده مىكند ، انسان موجودى است كه كفران مىورزد . براى هر امتى عبادتى قرار داديم كه آن را به جاى مىآوردند ، در اين امر با تو جنگ و نزاع نكنند ، تو به سوى خدا دعوت كن ، كار تو روى هدايت مستقيم استوار است ) . با نظر به آيهء قبلى و بعدى روشن مىشود كه عبادات مقرره در اديان گوناگون بوده است ، ولى اين اختلافات نبايد سبب مناقشه و مقاومت در مقابل دعوت تو بوده باشد ، چنان كه در آيهء 35 از همين سوره صريحا پاسخ نزاع كنندگان را داده و فرموده است :