تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 692

متفكرين مىگويند : چنين احساس مىشود كه گردى از حيات به روى ماده پاشيده شده است . گروهى مىگويند : اگر ماده خود ذاتاً داراى حيات يا نيروى حيات نباشد تحول ماده به زندگى قابل تصور نيست . يكى ديگر مىگويد : زير بناى هستى كه كوچكترين ذرات است نه تنها از حيات برخوردار است ، بلكه از نوعى آزادى و خود مختارى هم بهره مند مىباشند . آيات قرآن مجيد در حدود 10 مورد به تسبيح تمام موجودات اشاره مىكند . ( 1 ) در چهار آيه توجه موجودات را به خدا با كلمهء سجده بيان كرده است . ( 2 ) مفاهيم ديگرى نيز در قرآن مجيد مىتواند به توجه موجودات به خدا اشاره اى داشته باشد . اگر در روى سلولها و اعصاب مغزى انسان كه وسيلهء انديشه و جايگاه ميليونها واحد اندوخته شده است ، يك مورچهء ضعيفى راه برود ، هرگز نخواهد توانست درك كند كه قدمهاى ناچيز خود را روى وسايل و امواج انديشه و جايگاه ميليونها واحد اندوخته شده مىگذارد . به همين جهت است كه خداوند در بعضى از آن آيات مىفرمايد : « وَلكِنْ لا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ . » 17 : 44 ( ولى شما تسبيح آنها را درك نمىكنيد ) . در بعضى از آيات ديگر مانند :