تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 611

مساهمون:

ص٦١١
نه طواف حقيقى بوده است ، بلكه جلب كردن توجه بايزيد به خويشتن بوده است كه مقامات سلوك الى الله را از او بياموزد . ممكن است قصد آن شخص اين بوده است كه در حقيقت زنده كردن عائله من كه به وسيلهء من انجام گرفته است خدا به من توجهى فرموده و مانند مكه شايستهء احترام گشته‌ام . خلاصه مىتوان به خواستهء آن شخص معانى ممكنه اى را توضيح داد . اما اگر مقصود اين باشد كه مىتوان به جاى طواف بدور كعبه به دور قطب و پير طواف كرد ، چنان كه ممكن است بعضى از افراد چنين گمان كنند و بگويند : هدف از داستان مزبور و ابيات جلال الدين هم اين است كه مىتوان به جاى كعبه مردان الهى را مورد توجه قرار داده و دور آنها طواف كرد مطلبى است خطا و غلط كه به هيچ وجه قابل تأويل نيست . اگر چنين چيزى ممكن و جايز بود يگانه مرد الهى تاريخ بشريت محمد بن عبد اللَّه صلى الله عليه و آله دستور مىداد كه به جاى كعبه به دور او طواف بزنند . حد اقل مىتوانست به بعضى از افراد مانند على بن ابى طالب كه از همه جهت مورد اطمينانش بود دستور بدهد كه به دور او طواف كنند ، حتى از ساير عرفا همچنين چيزى نقل نشده است كه به جاى طواف خانهء كعبه دور مرادشان بگردند . اين گونه شطحيات را نبايستى به طور ابهام انگيز و بدون تفسير صحيح و معقول قابل پذيرش قرار داد ، براى توضيح اين مطالب مسئلهء ذيل را مورد مطالعه قرار مىدهيم :

طواف به دور كعبه يعنى چه ؟

آن چه كه خداوند در قرآن دستور داده است ، اين است كه مردم در صورت تمكن و استطاعت بايستى به مكه رفته و اعمالى را به جاى بياورند . اين اعمال صورتهاى متنوعى دارد كه از آن جمله : گشتن به دور بيت الله الحرام است كه طواف ناميده مىشود ، امير المؤمنين على عليه السلام در يكى از خطبه هاى نهج البلاغه ( كه ما در گذشته نقل كرديم ) در توضيح طواف فرموده است كه آن خانه كه بنام بيت الله الحرام ناميده مىشود ، جز چند عدد سنگ