اگر تعقل مقدارى از اصول و قوانين را براى ما تثبيت نكرده بود ، نمىتوانستيم در موقع بروز گروهى از حوادث بخنديم ، به همين جهت است كه حيوانات نمىخندند ، شايد منظور هنرى برگسون در عبارت ذيل همين مطلب باشد كه مىگويد : « اگر اجتماعى از عقول خالص تركيب شود گريه نخواهد كرد ، بلكه همواره خواهد خنديد . » ( 1 ) ولى اين مطلب را كه برگسون مىگويد ، عموميت ندارد ، بلكه شايد در چنين جامعه نه خنده اى پيدا شود نه گريه اى ، زيرا اگر فعاليتهاى عقلانى ما تمام پديده ها