منافى احترامى باشد كه وى در گذشته از آن بهرهمند بوده است . « 1 »
( 3 ) وى سخنان بسيار ديگرى ، پر از خوبى و همدردى ايراد كرد ، به گونهاى كه زنان بهخاطر شادى غيرمنتظرهاى كه در دل احساس كردند ، بىآنكه بتوانند خويشتندارى كنند ، اشك ريختند . اسكندر براى تصديق گفتههايش ، دست راست خويش را به آنها داد و اينان كه از خيرخواهى و محبتش بهرهمند شدند ، او را غرق ستايش كردند . افزون براين ، تمامى ملازمان جنگىاش ، اين كار نيكوى او را ستودند .
( 4 ) كوتاه سخن اينكه ، از تمامى كارهاى نمايانى كه اسكندر محقق كرده است ، من گمان مىكنم هيچ عملى نيست كه از اين رفتار وى در اين موقعيت ، بزرگتر و سزاوارتر براى اشاره و ثبت در يك اثر تاريخى باشد . « 2 »
( 5 ) در واقع ، شهربندانها ، جنگهاى منظم و ساير موفقيتهايى كه در جنگ حاصل مىآيد به بخت يا شجاعت بسته است ؛ اما ترحمى كه در حين اعمال قدرت نسبت به تيرهبختان روا مىدارند ، تنها به خرد بسته است .
( 6 ) در واقع ، بيشتر مردم در وقت پيروزى چنان از خود بىخود مىشوند كه ضعف مشترك نوع بشر را به ديدهى تحقير مىنگرند . حتى امروزه نيز مىتوان مشاهده كرد كه بيشتر مردم از برتافتن موفقيت عاجزند ، گويى اين بار سنگينى است كه بر دوش مىكشند .
( 7 ) اگرچه ، اسكندر چند نسل پيش از ما زاده شده است ، ولى هنوز هم از تحسين و ستايش بحقى كه سزندهى فضايل اوست ، بهرهمند است .
39 .
( 1 ) داريوش پس از رسيدن به بابل ، جنگجويانى را كه از نبرد ايسوس صحيح و سالم بازگشتند ، استراحت داد . « 3 » بهرغم فاجعهاى كه به تازگى متحمل
هامش
( 1 ) . پلوتارك ( اسكندر ، 22 ، 2 ) به نامهاى از اسكندر اشاره مىكند كه در آن اظهار مىدارد ؛ هرگز زن داريوش را نديده و علاقهاى به ديدنش نداشته است . موضوع پرهيزگارى اسكندر - كه به اندازهى پرهيزگارى سيپيون معروف شده است - در نوشتههاى كنت كورث ( 3 ، 12 ، 21 ؛ 4 ، 10 ، 22 ) وضوح بيشترى دارد .
( 2 ) . ر . ك به : كنت كورث ( 3 ، 12 ، 18 )
( 3 ) . دو هزار تن از اين جنگجويان ، مزدوران يونانى بودند : كنت كورث ( 4 ، 1 ، 3 ) ؛ آريان ( 2 ، 13 ، 1 )