جنگ به شيوهى اعجابانگيزى تغيير كرد . كهنه سربازان مقدونى كه بهخاطر كهولت سن از جنگيدن معاف بودند ولى همراه با فيليپ جنگهاى زيادى كرده و پيروزى در بسيارى از جنگها را رقم زده بودند ،
( 2 ) در واقع ، چون شرايط ايجاب مىكرد ، براى نشان دادن شجاعت خويش به جنگ فراخوانده شدند . بهخاطر شجاعت و تجربهى جنگى ، بسيارى را هلاك كرده و در حالى كه به تلخى ، سربازان جوانى را كه از جنگ مىگريختند بهخاطر بزدلىشان نكوهش مىكردند ، گردهم آمده ، ستونهايشان را به هم فشردند و ثابت قدم ، حملهى دشمن را كه اينك گمان مىكرد پيروزى را به چنگ آورده است ، برتافتند .
( 3 ) سر آخر ، افيالت و بسيارى ديگر را كشتند ؛ اينچنين باقى را وادار كردند كه در درون شهر پناه جويند . « 1 »
( 4 ) با فرارسيدن شب ، مقدونيان ، همزمان با فراريان ، به درون باروها شتافتند . اما چون شاه دستور داد شيپور عقبنشينى را به صدا درآورند ، عقب كشيده و به اردو بازگشتند .
( 5 ) خشتر پاونها و سرداران سپاه ممنون گرد آمدند و تصميم گرفتند شهر را رها كنند . پس از آنكه بهترين سربازان را با هر آنچه كه بهعنوان مهمات لازم بود ، در ارگ مستقر كردند ، بخش عمدهى سپاه و دارايىهاى موجود را به كوس انتقال دادند .
( 6 ) سحرگاهان ، اسكندر از ماوقع آگاهى يافت . در اين زمان شهر را ويران و ارگ را با حصار و خندقى عميق احاطه كرد . از سوى ديگر ، بخشى از سپاه را تحت فرماندهى سرداران ، راهى اراضى اطراف كرده ، به آنان دستور داد مردمان همسايه را به اطاعت درآورند . « 2 »
هامش
( 1 ) . بر پايهى نظر آريان ( 1 ، 22 ، 7 ) هزاران تن از محاصرهشدگان كشته شدند ؛ ( ر . ك به : 1 ، 22 ، 3 و 1 ، 22 ، 6 ) . آريان هيچ اشارهاى به مرگ افيالت ندارد .
( 2 ) . شايد اين خلاصهى مختصر اشارهاى باشد به فرستادن پارمنيون به سارد ، به همراهى تعداد زيادى از نفرات و با اين دستور كه به فريگيه نفوذ كند ؛ ر . ك به : آريان ( 1 ، 23 ، 3 ) . ن . ك به :P . Briant , AntigoneleBorgne ( 1973 ) , pp . 43 - 44