سوى كرانههاى دريا رهنمون كرد .
( 6 ) اردشير ، پادشاه آسيا ، پس از آگاهى از اين شكست ، از آنجا كه بر خلاف ميلش با يونانيان مىجنگيد به سختى بر تيسافرن كه عامل اين جنگ تلقى مىگرديد خشم گرفت . حتى پاريزاتيس ، مادرش ، از وى خواست تيسافرن را مجازات كند « 1 » ؛ زيرا وى نمىتوانست كسى را ببخشايد كه پسرش كوروش را - هنگامى كه عليه برادرش لشكركشى كرد - لو داده بود . « 2 » از اين روى ، اردشير فرماندهى سپاه را به تيتروست « 3 » واگذار كرد و به وى دستور داد تيسافرن را دستگير كند ؛ در عين حال كتبا به اطلاع شهرها و خشترپاونها رساند كه از اين حاكم جديد پيروى كنند . تيتروست پس از رسيدن به كولوس « 4 » در فريگيه به كمك يكى از خشترپاونهاى اهل لاريس ، تيسافرن را كه در حمام بود غافلگير كرده ، سرش را بريد و براى شاه فرستاد . « 5 » وى مذاكرهاى را با آژزيلاس آغاز و قرارداد ترك مخاصمهى شش ماههاى را با وى منعقد كرد .
81 .
( 1 ) هنگامى كه در آسيا اوضاع به گونهاى كه شرح داديم پيش مىرفت ، فوسيدىها با علم كردن شكاياتى چند ، به بئوسىها اعلان جنگ دادند و موفق شدند لاسدمونيان را متقاعد سازند تا كمكهايى عليه بئوسىها برايشان فراهم آورند . لاسدمونيان در ابتدا ليساندر را با شمار اندكى سرباز گسيل داشتند . ليزاندر پس از رسيدن به فوسيد ، سپاهى گرد آورد . اندكى بعد ، لاسدمونيان فرمانرواى
هامش
( 1 ) . توجه به اين نكته مهم است كه آنچه موجب مجازات تيسافرن گرديد ، نه شكست وى از آژزيلاس بلكه دسيسهچينىهاى مداوم پروشات ( پاريزاتيس ) بود كه قسم ياد كرده بود انتقام خون فرزندش كوروش را از تيسافرن و خاندانش بستاند و اينچنين نيز شد .
( 2 ) . يادآور مىشويم نخستين كسى كه لشكركشى كوروش با ده هزار مزدور يونانى را به اطلاع اردشير رساند ، تيسافرن بود ؛ وى همچنين در روز تاجگذارى اردشير در پاسارگاد ، توطئهى كوروش را عليه پادشاه برملا ساخته بود و همهى اينها موجبات كينهى پروشات را فراهم آورد .
( 3 ) .Tithrauste( 4 ) .Colosse( 5 ) . حكايت گردن زدن تيسافرن در حمام ، تنها از سوى ديودور عنوان گرديده و ديگر مورخان عهد باستان و از جمله پلوتارك ، تنها به كشته شدن تيسافرن به دستور تيتروست و فرستاده شدن سر وى به دربار اردشير اشاره كردهاند .