فاطمه بنت عمران از اهالى دامغان مصاحبت ابو عبد اللّه زاهد را داشته است . در احوال او آمده كه ابو محمد موصلى براى ملاقات وى به دامغان آمده و او را رابعهى وقت ناميده است . ( سلمى ، همان ، 235 ) أمّ كلثوم مصاحب ابو على ثقفى و عبد اللّه بن منازل بود و ابو القاسم نصرآبادى او را گرامى مىداشت و به خود نزديك كرده بود . ( سلمى ، همان ، 241 ) . عزيزه هرويه مصاحب عبد الرحمن بن شهران در هرات بوده است .
جمعه بنت احمد معروف به أمّ حسين قرشيه نيز مصاحبت نصرآبادى و خضرى داشته است . ( سلمى ، 241 ) .
شعوانه نيز احوالى عالى داشته و مردان و زنان به مجلس وى حاضر مىشدهاند . ابن جوزى داستان رفتن مالك بن ضيغم براى ديدار و گفتگوى با شعوانه را نقل مىكند . يحيى بن بسطام هم گفته كه بارها در مجلس شعوانه حاضر بوده است . ( ابن جوزى ، همان ، ربع 4 / 56 - 53 )
جملات بالا حكايت از آزادى نسبى مردان و زنان صوفى در ارتباط با يكديگر دارد . مطابق روايتهاى سلمى زنان و مردان صوفى در مجالس وعظ و تعليم يكديگر حاضر مىشدهاند و بين ايشان تفاوتى نبوده است .
بعضى مردان به مجلس زنان و بعضى زنان به مجلس مردان مىآمدهاند و از بركات سخن يكديگر استفاده مىكردهاند . بحث ، وعظ و گفتوگو و نصيحت بين ايشان رايج بوده است . بسيارى از زنان به ملاقات مشايخ بزرگ رفته و مردان نيز با شنيدن وصف زنان عارف به ديدارشان شتافتهاند . روشن است كه در اين حوزه ، ممانعتى براى حضور زنان نبوده و ايشان مىتوانستهاند با استفاده از آزادى فراهم آمده در سايه عرفان به تحصيل و تعليم و تدريس و سخنرانى بپردازند ، به سفر بروند و با مشايخ بزرگ ديدار كنند .
ذكر النسوه المتعبدات الصوفيات ( نخستين زنان صوفي ) ( عربي ، فارسي ) — صفحة 80
مساهمون: أبي عبد الرحمن محمد بن الحسين السُلمي
ص٨٠