سخنان و روايتها و حكايتهاى هريك را نقل مىكند . در اين ميان شعوانه بيشترين سهم را دارد . غزالى هم مناجاتهاى وى را نقل مىكند و هم حكايتى مىآورد و طى آن از زنى متعبد نقل مىكند كه شعوانه را در عالم ديگر ديدار كرده و با وى سخن گفته است . محمد بن معاذ روايت كرد از زنى متعبد كه در خواب ديدم چنانستى كه مرا در بهشت بردند ، پس اهل بهشت را بر درها ايستاده ديدم . گفتم : چرا بر درها ايستادهايد ؟
گويندهاى گفت : بيرون آمدهاند تا نظاره اين زن كنند كه بهشت براى آمدن او آراسته شده است . گفتم اين زن كيست ؟ گفتند : كنيزكى است سياه از مردم ابلّه ، او را شعوانه خوانند . گفتم : به خدا كه اين خواهر من است به خداى . پس هم بر آن حال بودم كه او را ناقهاى گزيده بياوردند . در هوا او را مىپرانيدند و چون او را بديدم گفتم : نمىبينى جاى من از جاى خود ؟ اگر از مولاى خود درخواهى تا مرا به تو رساند ؟ پس در روى من تبسم كرد و گفت : قدوم تو را وقت نيامده است و ليكن از من دو چيز به ياد دار : اندوه را در دل خود لازم گير و دوستى خداى را بر هواى خود تقديم كن ، چون بر اين جمله باشى هرگاه كه بميرى تو را زيان ندارد . ( غزالى احياء ج 4 / 729 )
تنها مأخذى كه مناجاتهاى شعوانه را نقل كرده كتاب احياء علوم غزالى است . البتّه غزالى هم تصريح نكرده كه اين اطّلاعات را از كجا آورده است . در زير مناجاتهاى وى از اين كتاب نقل مىشود :
" شعوانه در دعاى خود گفتى : الهى ! چه مشتاقم به لقاى تو ، و چه بزرگ است اميد من به جزاى تو ! و تو كريمى كه اميد اميدواران نزديك تو خايب نشود و شوق مشتاقان نزديك تو باطل نگردد .
الهى ! اگر اجل من نزديك آمده است و عمل من ، مرا به تو نزديك نگردانيده است ، اعتراف گناه را وسائل علل خود ساختهام ، پس اگر عفو كنى از تو بدانكه سزاوارتر ؟ و اگر عذاب فرمايى ، از تو آنجا كه عادلتر ؟
الهى ! بر نفس خود ستم كردم در نظر كردن براى آن و او را حسن نظر تو باقىمانده است ، پس واى بر او اگر او را نيكبخت نگردانى !
الهى ! بر من هميشه نيكوكار بودى در ايام حيات من ، پس نيكويى خود از من مبر ، پس از وفات من و به درستى كه اميد داشتم از كسى كه به كار من در ايام حيات من به احسان خود قيام نمود به نزديك ممات من آن را به غفران خود جفت گرداند .
ذكر النسوه المتعبدات الصوفيات ( نخستين زنان صوفي ) ( عربي ، فارسي ) — صفحة 226
مساهمون: أبي عبد الرحمن محمد بن الحسين السُلمي
ص٢٢٦