غفارى دستور داد كه پيش خود برود و آنها را فرابخواند . و ابو واقد ليثى را به سوى بنى ليث و ابو جعد ضمّرى را به سوى بنى ضمره در ساحل فرستاد . و رافع و جندب ، پسران مكيث جهنى را به سوى بنى جهينه فرستاد . و نعيم بن مسعود اشجعى را به سوى بنى اشجع فرستاد . و بديل بن ورقاء خزاعى كعبى را به سوى بنى كعب بن عمرو ، از خزاعه در مكه و اطراف آن فرستاد و در اين مأموريت بسر بن سفيان و عمرو بن سالم كعبى نيز او را همراهى مىكردند . و عباس بن مرداس سلمى را به سوى بنى سليم فرستاد كه افراد ديگرى نيز همراهش بودند . « 1 »
( 1 ) در تفسير آيه يازدهم سورهء جمعه كه مىفرمايد :
« وَ إِذا رَأَوْا تِجارَةً أَوْ لَهْواً انْفَضُّوا إِلَيْها »
، از جابر انصارى نقل كرديم : كاروان تجارتى دحيهء كلبى از شام وارد مدينه شد ، در حالى كه اهل مدينه به قحطى و گرانى دچار شده بودند . « 2 »
( 2 ) ابن اسحاق روايت كرده است : هنگام دستور رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله براى حركت به سوى روميان ، هوا بسيار گرم و سرزمينها خشك و سوزان بود ، براى همين مردم دوست داشتند كه زير سايهها به سر ببرند تا ميوههاى تابستانى به دست بيايد و آن را جمعآورى كنند و از حركت در آن فصل از سال و در آن گرماى سوزان كراهت داشتند . علاوه بر اين ، دورى و سختى سفر و كثرت و قوت دشمنى كه در مقابل داشتند كه چندى قبل فاجعه خونبار موته را پديد آورده بود ، آنها را از همراهى با پيامبر بر حذر مىداشت . « 3 »
( 3 )
جهاد با جان و مال
واقدى مىنويسد : رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله مردم را به جهاد با جان و مال ترغيب و تشويق مىكرد ؛ از اين رو عدهء زيادى كمكهاى فراوانى را تقديم داشتند . براى مثال عاصم بن عدى ، نود بار خرما و عبد الرحمن بن عوف دويست اوقيه نقره كمك كردند . « 4 » و عباس بن عبد المطلب « 5 » و ابو بكر و عمر و عثمان و طلحه و سعد بن عباده و محمد بن مسلم اموالى را كمك كردند و كسانى كه از امكانات بيشترى برخوردار بودند به كسانى كه ضعيفتر از خودشان بودند ، كمك مىكردند تا جايى كه مسلمانى تنها شترش را مىآورد و به دو نفر مىگفت كه به ترتيب بر آن سوار شوند .
هامش
( 1 ) . مغازى واقدى ، ج 2 ، ص 989 - 990 .
( 2 ) . تبيان ، ج 10 ، ص 9 .
( 3 ) . سيرهء ابن اسحاق ، ج 4 ، ص 159 .
( 4 ) . اما در سيرهء ابن اسحاق ، ج 4 ، ص 196 آمده است : عاصم بن عدى صد بار خرما و عبد الرحمن بن عوف چهار هزار درهم كمك كرد و همين صحيحتر مىباشد .
( 5 ) . حضور وى در مدينه در آن ايام به خاطر دستور پيامبر صلّى اللّه عليه و آله به كوچ كردن اهل مكه بود و با حضور وى درهاى منازل به سوى مسجد بسته شد كه آن را ذكر خواهيم كرد .