( 1 ) پس از نزول آيه ، على عليه السّلام يك دينار داشت كه آن را به ده درهم تبديل كرد و هر بار كه براى صحبت پيش آن حضرت عليه السّلام مىرفت ، يك درهم صدقه مىداد تا ده درهم به اتمام رسيد ، اما ثروتمندان از صدقه دادن بخل ورزيدند و از صحبت خصوصى با آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله خوددارى كردند . بدين ترتيب هيچ كس غير از على عليه السّلام به اين آيه عمل نكرد تا آيهء بعدى نازل شد كه مىفرمايد :
« أَ أَشْفَقْتُمْ أَنْ تُقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْواكُمْ صَدَقاتٍ فَإِذْ لَمْ تَفْعَلُوا وَ تابَ اللَّهُ عَلَيْكُمْ فَأَقِيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّكاةَ . . . »
؛ آيا ترسيديد فقير بشويد ، اگر پيش از صحبت محرمانهء خود صدقههايى بپردازيد ؟ ! چون اين كار را نكرديد ، خدا آن را بر شما بخشيد ، پس نماز را برپا داريد و زكات بپردازيد . . .
بدين ترتيب خداوند به همان صدقههايى كه در زكات واجب مىبايست بپردازند ، اكتفا كرد و آيهء بعدى نازل شد تا فضيلت خاص را براى على عليه السّلام اثبات كند و او تنها كسى بود كه به اين آيه عمل كرد . « 1 »
( 2 )
حزب الشيطان و حزب الله
در ميان اصحاب رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله كسانى بودند كه هنوز مانند زمان جاهليت به هم سلام مىكردند و كسانى بودند كه از صحبت خصوصى با پيامبر صلّى اللّه عليه و آله منع شده بودند ، اما دوباره آن را انجام مىدادند و از صدقه دادن قبل از صحبت محرمانه بخل مىورزيدند و كسانى بودند كه وقتى به آنها مىفرمود : بلند شوند تا مسلمانان اوليه و اصحاب بدر در جايشان بنشينند ، ناراحت مىشدند . در اين ميان عبد الله بن بنتل از كسانى بود كه در مجالس پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله مىنشست و گفتههاى او را براى يهوديان بازگو مىكرد و علاوه بر سخنچينى ، به هنگامى كه با دوستان هم عقيدهء خودش خلوت مىكرد ، به آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله فحش مىدادند !
( 3 ) سعيد بن جبير از ابن عباس روايت كرده است : روزى در سايهء يكى از حجرههاى رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله نشسته بوديم ، در حالى كه سايه رو به اتمام بود و مىخواستيم بلند شويم ، آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله فرمود : الان كسى مىآيد كه با چشمهاى شيطان به شما نگاه مىكند ! وقتى كه آمد با او صحبت نكنيد ! در همين حال مرد كبود چشمى آمد .
هامش
( 1 ) . مجادله ( 58 ) ، 13 . اين خبر در منابع پاورقىهاى قبلى آمده ؛ و همچنين در كتاب ما نزل من القرآن در ص 84 از حبرى كوفى از مجاهد آمده است . در تفسير فرات كوفى ، ص 469 - 470 از ابن عمر روايت شده است : آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله دينار را به على عليه السّلام برگرداند . و در تفسير قمى ، ج 2 ، ص 358 از مجاهد و از امام صادق عليه السّلام اين مطلب نقل شده است . و در حاشيه تفسير فرات به منابع عديدهاى اشاره شده است و در مجمع البيان ، ج 9 ، ص 380 آمده است كه فاصلهء نزول اين دو آيه ، ده شب بوده است .