( 1 ) همچنين در ترتيبى كه بدان اعتماد كردهايم ، بعد از سورهء طلاق ، سورهء بيّنه و سپس سورهء حشر قرار دارد و براى سورهء بينه ، شأن نزول و سببى ذكر نشده است . و اختلافى در اين نيست كه شأن نزول سورهء حشر ، اخراج يهوديان بنى نضير از ديارشان به سوى خيبر و اردن و شام بوده است . و اين ، مدتها قبل از فتح خيبر در سال هفتم بوده است ، و شأن نزول آن ، اقتضاء مىكند كه قبل از خيبر نازل شده باشد .
و در ترتيبى كه بدان اعتماد كردهايم ، بعد از سورهء حشر ، سورهء نصر :
« إِذا جاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَ الْفَتْحُ »
؛ يعنى فتح مكه قرار دارد . و در رواياتى آمده است كه اولين آيههاى سورهء ممتحنه ، كمى قبل از فتح نازل شده است در حالى كه در روايات مربوط به ترتيب نزول ، سورهء ممتحنه ده سوره قبل از اين قرار دارد !
( 2 )
نقض صلح نامهء حديبيه به وسيله قريش
در شروط صلح حديبيه آمده بود : « هر كس كه بخواهد مىتواند در عهد و پيمان محمد باشد و هر كس بخواهد مىتواند در عهد و پيمان قريش باشد » .
پس از آنكه صلحنامه را امضا كردند ، افراد طايفه خزاعه برخاستند و گفتند : ما در عهد و پيمان محمد رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله هستيم و طايفه بنى بكر [ از بنى كنانهء قريش ] برخاستند و اعلام كردند : ما در عهد و پيمان قريش هستيم . « 1 »
آخرين درگيرى خزاعة و بنى بكر كمى ، قبل از ظهور اسلام رخ داد كه در آن خزاعىها سلمى ، كلثوم و ذؤيب از فرزندان أسود ديلى ، از بنى بكر و از اشراف كنانه را در عرفات و در نزديكى حدود حرم كشتند . سپس اسلام ظهور كرد و آنها مشغول بدان شدند و اختلاف خود را كنار گذاشتند « 2 » ؛ اما همچنان كينه و دشمنى قبلى را به دل داشتند و فقط اسلام مانع از ظهور اين دشمنى شده بود . « 3 »
( 3 )
استمداد خزاعه از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله
در بيست و دومين ماه از صلح حديبيه و قبل از ماه شعبان « 4 » ، أنس بن زنيم ديلى در حرم نشسته بود و اشعارى را در هجو رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله مىگفت . يكى از جوانان خزاعه اين را شنيد و به او گفت : اين اشعار را نخوان ! گفت : به تو چه ؟ !
هامش
( 1 ) . تفسير قمى ، ج 2 ، ص 313 - 341 .
( 2 ) . سيرهء ابن اسحاق ، ج 4 ، ص 31 .
( 3 ) . مغازى واقدى ، ج 2 ، ص 781 .
( 4 ) . همان ، ج 2 ، ص 783 .