و ما پرستندگان او هستيم . بگو : آيا دربارهء خدا با ما جدل مىكنيد در حالى كه او پروردگار ما و شما است ، اعمال ما از آن ما و اعمال شما از آن شما است و ما با اخلاص به او ايمان داريم . يا مىگوييد : ابراهيم ، اسماعيل ، اسحاق ، يعقوب و نوادگان ، يهودى يا نصرانى بودند . بگو : شما بهتر مىدانيد يا خدا ؟ ستمكارتر از كسى كه گواهى خدا را نزد خود پنهان كند ، كيست ؟ خداوند از اعمال شما غافل نيست . آنها امتى بودند كه در گذشتند و آنچه كردهاند براى خودشان است و آنچه شما كردهايد براى خودتان است و شما مسئول اعمال آنها نخواهيد بود .
( 1 ) شيخ طوسى در التبيان از ابن عباس نقل مىكند كه : عبد اللّه بن صوريا كه يك چشم او لوچ بوده به رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله گفت : راه هدايتى غير از آنچه كه ما بر آن هستيم وجود ندارد . پس تو هم از ما پيروى كن تا هدايت شوى . « 1 » ابن اسحاق نيز شبيه همين را روايت كرده و در ادامه گفته است : خداوند در اين مورد فرمود :
« وَ قالُوا كُونُوا هُوداً »
؛ گفتند : يهودى شويد . تا آنجا كه خداوند مىفرمايد :
« تِلْكَ أُمَّةٌ قَدْ خَلَتْ لَها ما كَسَبَتْ وَ لَكُمْ ما كَسَبْتُمْ وَ لا تُسْئَلُونَ عَمَّا كانُوا يَعْمَلُونَ » *
« 2 » ؛ آنها امتى بودند كه درگذشتند و آنچه كردهاند براى خودشان است و آنچه شما كردهايد براى خودتان و شما مسئول اعمال آنها نخواهيد بود .
( 2 ) طبرسى در مجمع البيان از شيخ طوسى به نقل از ابن عباس اين روايت را ذكر كرده و اضافه كرده است كه كعب بن اشرف و مالك بن ضيف و گروهى از يهوديان نيز در كنار ابن صوريا حضور داشتند . « 3 » در اين گفتار نصارى به يهوديان عطف شدهاند ، بدون اين كه آنها را به طور جداگانه ذكر كنند و به نظر مىرسد كه اين به خاطر پيروى از آيهء شريفه بوده است كه نصارى و يهود را به هم عطف كرده است و اين در حالى است كه براى توجيه عطف نصارى در آيه مىتوانستند بگويند : كه آنان نيز مثل آنچه را كه يهوديان گفتند مىگويند ، و ضرورتى نداشته كه قول نصارى همزمان با قول يهود واقع شده باشد .
طبرسى اين را به نصاراى نجران نسبت داده است ، در حالى كه آنها مدتها پس از هجرت نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله براى مباهله وارد مدينه شدند و حضور ديگرى براى آنها نقل نشده است .
( 3 ) شيخ طوسى در التبيان به مناسبت تسميهء انبياء از ابن عباس اين مطلب را اضافه كرده است كه :
هامش
( 1 ) . التبيان ، ج 1 ، ص 479 .
( 2 ) . سيرهء ابن هشام ، ج 2 ، ص 198 .
( 3 ) . مجمع البيان ، ج 1 ، ص 402 .