است .
و آنگاه كه اهالى مدينه در واقعهء حره بر بنى اميه شوريدند ، مروان حكم به على بن الحسين ( ع ) متوسل شد و از وى استمداد كرد . از طرفى خانوادهء او نيز از هيچ كس حاضر نشد آنها را بپذيرد به على بن الحسين ( ع ) پناه بردند و از او يارى خواستند . راستى عظمت و بزرگى امام زين العابدين ( ع ) تا چه اندازه بود كه وقتى دشمن به او روى آورد ، دست از عطوفت و مهربانى خويش برنمىداشت . زنان شهر مدينه نيز در موقع بروز جنگ به خانهء على بن الحسين ( ع ) روى آوردند و به وى پناه بردند . آنها كه غالبا از زنان عبد مناف بودند و تعدادشان به چهارصد نفر مىرسيد تا آنگاه كه اين واقعه پايان يافت و سپاه مسرف بن عقبه متفرق شدند همچنان غذا و لباسشان را تأمين مىكرد . امام سجاد معاش تعداد كثيرى از خانوادهها را تأمين مىكرد و هر شب به خانهء آنها مراجعه مىكرد و طعام و پول به آنها اعطاء مىفرمود و تا موقعى كه چشم از جهان فروبست هيچ كس به اين امر واقف نبود كه چه كسى است كه معيشت آنان را تأمين مىكند .
و آنگاه كه در برابر شخصى قرار گرفت كه وى را به باد ناسزا و دشنام قرار داده بود فرمود : اگر آنچه را كه دربارهء من بر زبان آوردى درست بوده خداوند مرا ببخشد و اگر نسبتهايى كه به من دادى نادرست بوده خداوند تو را عفو فرمايد .
گويند بيست بار كه با شتر خود به حج سفر كرد حتى يك تازيانه بر وى نزد . غلامان را مىخريد و آزاد مىكرد . در ميان اين غلامان عدهاى سياه بودند كه آن حضرت آنان را به عرفات مىبرد و به كارشان وامىداشت . آنگاه حوايج آنها را برآورده مىساخت و آزادشان مىكرد و سپس جوايزى به آنها اعطاء مىكرد . زهرى كه از اصحاب آن حضرت محسوب مىشد روزى تازيانهاى به غلام خود زد چنان كه او جان را به جان آفرين تسليم كرد . وى از اين ماجرا سخت مضطرب شد و انگشت ندامت بر دهان گرفت .
سرانجام به خدمت على بن الحسين ( ع ) آمد و حادثه را تعريف كرد . امام سجاد به وى گفت : به نظر من گناهى مرتكب شدهاى و مىتوانى توبه كنى و عمل خود را جبران سازى . به اين ترتيب كه كنيز مؤمنهاى را آزاد و يا دو ماه متوالى روزه بگيرى تا گناه تو بخشوده شود . زهرى آنچه را كه زين العابدين ( ع ) براى او داورى فرمود به مورد اجرا گذاشت و هم به وسيلهء امام سجاد ( ع ) بود كه از اضطراب و غم و اندوه بيرون آمد و از حالت تشويش و نگرانى رهايى يافت .
امام سجاد اغلب با كسانى به سفر مىرفت كه وى را نشناسند و با آنها نيز شرط مىكرد در امورى كه در راه بدانها احتياج دارند خود كمك كند و شخصا انجام دهد و آنگاه كه از اين موضوع از وى پرسيدند گفت :
بيم دارم از اينكه به نام رسول اللّه ( ص ) بيش از آنچه استحقاق دارم با من رفتار كنند .
در كشف الغمه آمده است كه : امام سجاد ( ع ) غالبا پيش از خواب وضو مىگرفت و روى ظرف آب را مىپوشانيد ، و در شستشو و وضو گرفتن خود از هيچ كس كمك نمىگرفت . همين كه پاسى از شب مىگذشت از خواب برمىخاست . پيش از گرفتن وضو ابتدا مسواك مىكرد و سپس به نماز مىپرداخت .
در سفر و حضر هرگز نماز شب را ترك نكرد ، و از نمازهاى نافله آنچه را كه در روز نتوانسته بود انجام دهد ، به هنگام شب آنها را جبران مىكرد . در اين مورد به فرزندان خود توصيه كرده مىگفت : هر چند كه نمازهاى نافله مانند فرايض بر شما واجب نگرديده ، اما چون از عباداتى است كه فضيلت بسيار دارد ، دوست دارم كه خود را بدان عادت دهيد و چنانچه در فرايض و واجبات خود قصور كرديد به وسيلهء نوافل
سيره معصومان ( فارسي ) — صفحة 230
مساهمون: السيد محسن الأمين
ص٢٣٠