همين تكبيرات است .
2 - منظور از اين ذكر ، همه ادعيه مستحبه در اوقات مختلفه است كه اگر در اين مواطن و اماكن مقدسه خوانده شود فضيلت بيشترى خواهد داشت .
كَذِكْرِكُمْ آباءَكُمْ . . .
- مانند ياد كردن شما از پدر و اجدادتان .
معناى اين آيههانست كه از حضرت باقر عليه السلام نقل شده كه عادت عرب دوران جاهليت اين بوده كه پس از فراغ از حج در اين نقطه مجتمع شده و مفاخر پدران و اجداد خود را مىشمردند و دوران گذشته و نعمتهاى و قدرتهاى سابق خود را يادآورى ميكردند اين آيه دستور ميدهد كه بجاى ياد از پدران و آثار گذشته در اينجا به ياد خدا باشيد .
أَوْ أَشَدَّ ذِكْراً . . .
- ( يا شديدتر و بيشتر از آن ) به اينكه بيشتر نعمتهاى خدا را به ياد آوريد و بر آن نعمتها شكر و سپاس كنيد زيرا اگر چه پدران آنها وضعى و قدرتى و نعمتى داشتند .
ولى بلا شك ، نعمتهاى خدا بر اينان بيشتر و بالاتر است زيرا آنچه را كه پدران آنها از افتخارات دارا بودند باز بعنايت اليه بوده و اين وجه را از مفسرين « حسن » بيان كرده است در تشبيه ذكر خدا كه بالاتر است به ذكر پدران كه بمراتب ما دون و متنزل از آن مىباشد .
از خدا كمك بجوئيد
بعضى ميگويند مقصود از
« فَاذْكُرُوا اللَّهَ »
اينست كه از خدا كمك بگيريد و بسوى او پناه بريد همانطورى كه كودك به پدر خود پناه مىبرد و او را به عنوان « اى پدر » صدا مىزند اين وجه را « عطا » از مفسرين گفته است ولى وجه اول بهتر است .
فَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَقُولُ رَبَّنا . . .
- قرآن در اين آيات هدف و خواستههاى مردم را در اين اماكن مقدسه بيان مىكند كه بعضى نعمتهاى دنيا را ميخواهند و چيزى از نعمتهاى آخرت آرزو نميكند و به بعث و رستاخيز ايمان و اعتقاد ندارند و براى اينان از آخرت نصيب و بهرهاى نيست .