1 - خداوند زود پاداش نيكوكاران را ميدهد و زمان پاداش آنها نزديك است و از نظر مضمون مانند آيه
« وَ ما أَمْرُ السَّاعَةِ إِلَّا كَلَمْحِ الْبَصَرِ ، أَوْ هُوَ أَقْرَبُ
» « 1 » ( و نيست كار قيامت در سرعت مگر به اندازه يك چشم بهم زدن يا كمتر از آن ) .
علت اينكه از پاداش اعمال به حساب تعبير كرده اينست كه درست ، پاداش برابر با عمل و به مقدار آن است .
2 - خداوند حساب همه مردم را در قيامت در مدتى كوتاه بررسى مينمايد بدون اينكه حساب يكى از مردم مزاحم حساب ديگرى گردد زيرا خداوند « لا يشغله شأن عن شان » است و رسيدگى بيك كار مانع از رسيدگى به كار ديگر در آن نخواهد بود .
در روايت آمده است كه خداوند حساب تمام مخلوقات را در مدت يك چشم بهم زدن انجام ميدهد .
اين مطلب شاهد ديگرى است بر اينكه خداوند جسم نيست و اينكه در سخن گفتن ( مثلًا ) نيازمند بوسيله و ابزار نميباشد و ميدانيم اگر جسم بوده و يا ابزار مادى كار ميكرد و سخن ميگفت امكان نداشت كه در يك وقت با دو نفر كه در دو نقطه و مكان مختلفاند دو مخاطبه و تكلم مختلف داشته باشد طبعاً خطاب يكى ، از خطاب به ديگرى مانع ميشد و لازم مىآمد كه مدت حساب مردم به اندازه زمان اعمال آنها طولانى باشد .
از حضرت امير المؤمنين عليه السلام نقل شده است كه فرمود : خداوند همانطور كه همه مردم را در زمان واحد روزى ميدهد در يك زمان هم بحسابشان رسيدگى مىكند .
3 - خداوند دعاى اين گروه را فورى اجابت كرد و خواسته آنها را زود بر ميآورد بدون معطلى و صرف وقت براى بدست آوردن مقدار استحقاق آنها نه آن چنان كه مردم در برآوردن خواستههاى ديگران مدتى صرف بررسى وضع آنها مىنمايند .
قريب به همين مضمون از ابن عباس نقل شده است كه در معناى آيه ميگويد :
منظور اينست كه خداوند آنچه عنايت مىكند روى تفضّل است نه حساب و در
هامش
( 1 ) آيه 77 از سوره نحل